ZAKON ZA SPRE^UVAWE NA KORUPCIJATA

("Slu`ben vesnik na Republika Makedonija" br.28 od 26 april 2002 god.)

Glava prva

OP[TI ODREDBI

Cel na zakonot

^len 1

(1) So ovoj zakon se utvrduvaat merkite za spre~uvawe na korupcijata vo vr{eweto na vlasta i vo vr{eweto na dovereni javni ovlastuvawa, merkite za spre~uvawe na sudirot na interesi, kako i merkite za spre~uvawe na korupcijata pri vr{eweto raboti od javen interes na pravnite lica svrzani so ostvaruvaweto na vlasta.

(2) Za primena na merkite od stav 1 na ovoj ~len se osnova Dr`avna komisija za spre~uvawe na korupcijata (vo natamo{niot tekst: Dr`avna komisija).

Na~elo na zakonitost

^len 2

(1) Nikoj ne smee da ja zloupotrebi svojata javna funkcija ili dol`nost za izvr{uvawe ili propu{tawe na dejstvie {to spored zakon ne smee, odnosno mora da go izvr{i, nitu da go podredi izvr{uvaweto na zakonito dejstvie na svojot li~en interes, nitu na interesot na drugo lice.

(2) Nikoj ne mo`e da bide povikan na odgovornost za korupcija osven vo slu~aite i uslovite predvideni so ovoj zakon, so Krivi~niot zakonik i drug zakon i vo postapka propi{ana so zakon.

Na~elo na doverba

^len 3

(1) Nikoj ne smee vr{eweto na vlasta i doverenite javni ovlastuvawa ili raboti od javen interes da gi zloupotrebi za ostvaruvawe na li~ni ili koristoqubivi celi.

(2) Zloupotrebata na slu`benata polo`ba, polo`bata na odgovorno lice vo pravno lice, ili na lice {to vr{i raboti od javen interes za ostvaruvawe na kakva i da bilo korist za sebe ili za drug, se smeta za korupcija i povlekuva kaznena, gra|ansko-pravna i druga odgovornost.

Na~elo na ednakvost

^len 4

(1) Sekoj gra|aiin ima pravo na ednakov pristap kon vr{eweto na rabotite od javen interes i na ednakvo postapuvawe od strana na licata {to vr{at javni funkcii, bez da bide `rtva na korupcija.

(2) Sekoj gra|anin ima pravo na slobodno nastapuvawe na pazarot i na sloboden natprevar, bez strav deka mo`e da bide `rtva na monopolsko ili diskriminatorsko odnesuvawe, {to e rezultat na korupcija.

(3) Sekoj gra|anin ima pravo da spre~i ili da prijavi postapka {to pretstavuva zloupotreba na vr{ewe na javni i drugi funkcii i dol`nosti, so koja se ostvaruva li~na korist ili mu se nanesuva {teta na drug, bez da trpi za toa kakvi i da bilo {tetni posledici.

Na~elo na javnost

^len 5

(1) Vr{eweto na funkciite ili dol`nostite vo vlasta, na posebnite javni ovlastuvawa i na rabotite od javen interes e javno i podlo`no na javna kontrola.

(2) Nikoj ne mo`e da se povika na primena na zakon ili drug propis so koj }e se ograni~i ili isklu~i javnosta za da se prikrie zloupotreba na funkcija ili dol`nost izvr{ena od koristoqubie.

Primena na Zakonot

^len 6

(1) Koga e toa izra~no predvideno odredbite na ovoj zakon se primenuvaat i na pravni lica.

(2) Pravno lice odgovara za korupcija koga organ na upravuvawe, odgovorno lice ili lice {to go pretstavuva pravnoto lice }e izvr{i dejstvie predvideno kako delo na zloupotreba, potkup ili protivzakonito posreduvawe spored Krivi~niot zakonik, ili kako prekr{ok opredelen so zakon.

Zna~ewe na izrazite upotrebeni vo ovoj zakon

^len 7

(1) Za opredeluvawe na zna~eweto na izrazite: izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice, pravno lice, odgovorno lice vo pravno lice i lice {to vr{i raboti od javen interes, se primenuvaat odredbite od ~len 122 na Krivi~niot zakonik.

(2) Pod poimot korist, li~na korist ili koristoqubivost se podrazbira ostvaruvawe na kakva i da e materijalna ili nematerijalna korist vo vid na pravo ili pogodnost {to ne mu pripa|a na toa lice, kako i ostvaruvawe na takva korist za drug.

(3) Pod terminot semejstvo se podrazbira bra~niot drugar, decata, roditelite, bra}ata i sestrite, posvoitelot, ili posvoenikot so koj liceto od stav 1 na ovoj ~len `ivee vo semejna zaednica.

Glava vtora

SPRE^UVAWE NA KORUPCIJATA VO POLITIKATA

Finansirawe na politi~ki partii, sindikati i zdru`enija na gra|aii

^len 8

(1) Finansiraweto na politi~ka partija, sindikat ili zdru`enie na gra|ani e javno.

(2) Politi~ka partija, sindikat ili zdru`enie na gra|ani ne mo`e da pribira sredstva vo gotovo za finansirawe na svojata aktivnost od neidentifikuvani izvori.

Vr{ewe na stopanska i druga profitna dejnost

^len 9

(1) Dokolku e dozvoleno so zakon vr{ewe na stopanska ili druga profitna dejnost od strana na pravno lice osnovano od politi~ka partija istoto se prijavuva na Dr`avnata komisija.

(2) Na Dr`avnata komisija i se prijavuvaat site dogovori i drugi zdelki {to pravnoto lice od stav 1 na ovoj ~len gi sklu~uva, odnosno gi vr{i so dr`aven organ, organ na lokalnata samouprava, javno pretprijatie ili drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital.

Zabrana za koristewe buxetski sredstva

^len 10

Za finansirawe na aktivnost na politi~ka partija, sindikat ili zdru`enie na gra|ani ne mo`at da se vr{at nikakvi isplati od buxetski sredstva na Republika Makedonija, od javnite fondovi ili od sredstva na javni pretprijatija i drugi pravni lica {to raspolagaat so dr`aven kapital, osven koga isplatite se vr{at vrz osnova na zakon.

Zabrana za novi investicii i vonredni isplati

^len 11

(1) Za izborna kampawa ne mo`at da se koristat buxetski sredstva na Republika Makedonija, od javnite fondovi i sredstva na javni pretprijatija ili pravni lica {to raspolagaat so dr`aven kapital osven ako e toa opredelsno so zakon so koj se ureduva finansiraweto na politi~kite partii.

(2) Vo tekot na izbornata kampawa za izbor na pretsedatel na Republikata, za izbor na pratenici, gradona~alnik ili ~lenovi na sovet na edinica na lokalnata samouprava, ne mo`e da zapo~ne izgradba so sredstva od buxetot ili od javni fondovi, ili so sredstva na javni pretprijatija ili drugi pravni lica {to raspolagaat so dr`aven kapital na novi objekti vo infrastrukturata, kako pati{ta, vodovodi, dalnovodi, kanalizacija i drugi objekti, ili na objekti za op{testveni dejnosti - u~ili{ta, gradinki i drugi objekti, osven ako za taa namena prethodno se obezbedeni sredstva od buxetot, odnosno se raboti za realizacija na programa donesena vrz osnova na zakon vo tekovnata godina.

(3) Vo tekot na izbornata kampawa od stav 2 na ovoj ~len ne mo`e da se vr{i nikakva vonredna isplata na plati, penzii, socijalna pomo{ ili drugi isplati od buxetski sredstva ili sredstva od javnite fondovi, nitu da se otu|uva dr`aven kapital.

Utvrduvawe na zloupotreba na buxetskite sredstva i sredstva od javni fondovi

^len 12

(1) Koga, postojat osnovani uka`uvawa deka buxetskite sredstva ili sredstvata od javni fondovi, ili sredstvata na javni pretprijatija ili drugi pravni lica {to raspolagaat so dr`aven kapital, se neposredno ili posredno, preku investicioni raboti ili na drug na~in, koristeni za izborna kampawa ili voop{to za finansirawe na izborna i druga politi~ka aktivnost, Dr`avnata komisija }e gi razgleda takvite uka`uvawa i vo najkratok mo`en rok }e izgotvi izve{taj koj }e go dostavi do Sobranieto na Republika Makedonija.

(2) Pra{awe za zloupotreba na buxetski sredstva ili sredstva od javni fondovi, odnosno dr`aven kapital, mo`at da pokrenat i dvaeset pratenici vo Sobranieto na Republika Makedonija. Vo takov slu~aj Sobranieto formira anketna komisija {to postapuva na na~in predviden vo ~lenot 17 na ovoj zakon.

(3) Dr`avnata komisija najdocna vo rok od eden mesec od denot na zavr{uvaweto na izborite mu dostavuva poseben izve{taj na Sobranieto na Republika Makedonija za mo`nite zloupotrebi na buxetskite sredstva, javnite fondovi i sredstvata na javni pretprijatija i drugi pravni lica {to raspolagaat so dr`aven kapital. Izve{tajot se objavuva vo sredstvata za javno informirawe.

Zabrana za koristewe sredstva od nelegalni izvori

^len 13

(1) Politi~ka partija i kandidat na izborite ne smee da pribira i koristi sredstva od stranstvo, od neidentifikuvani izvori ili sredstva za koi postoi zabrana za koristewe, predvidena so zakon.

(2) Ako se pojavi somnevawe deka kandidat na izborite koristel sredstva od nelegalni izvori, Dr`avnata komisija }e pobara od nadle`nite organi da izvr{at proverka na prilivot i koristeweto na sredstvata. Proverkata na prilivot na sredstva od stranstvo ili drugi isplati preku banka, ne pretstavuva povreda na bankarskata tajna.

Potkupuvawe na izbira~ite

^len 14

(1) Davaweto ili vetuvaweto podarok, ili bilo druga li~na korist na izbira~ pri izbori ili glasawe na referendum, za da se glasa ili da ne se glasa, ili da se glasa za opredelen kandidat ili opredelena odluka, se smeta za izborna korupcija.

(2) Dokolku Dr`avnata izborna komisija utvrdi postoewe na osnovi na somnenie od stav 1 na ovoj ~len vo tekot na izborite ili glasaweto na referendum vrz osnova na uka`uvawa na gra|ani, politi~ki partii ili kandidati, a po nivnoto dovr{uvawe i ako postojat osnovani uka`uvawa za potkupuvawe, e dol`na da pokrene postapka za poni{tuvawe na rezultatot na izborite i glasaweto pred Vrhovniot sud na Republika Makedonija.

Privilegirawe ili diskriminacija po izborite

^len 15

(1) Dr`avnata komisija gi razgleduva i vr{i uvid vo site dogovori, javni nabavki i drugi zdelki povrzani so ostvaruvawe na profit sklu~eni, odnosno izvr{eni vo periodot od edna godina od denot na zavr{uvaweto na izborot na pretsedatel na Republikata, izborite za pratenici vo Sobranieto na Republika Makedonija ili lokalnite izbori, me|u dr`avni organi, organi na lokalnata samouprava, javni pretprijatija i drugi pravni lica {to raspolagaat so dr`aven kapital so doma{ni ili stranski pravni lica, kako i site dozvoli, koncesii i drugi odluki so koi na pravni lica im se priznavaat prava ili povlastici opredeleni so zakon ili im se odzemaat ili ograni~uvaat takvite prava ili povlastici.

(2) Za izvr{eniot uvid Dr`avnata komisija e dol`na vo rok od 60 dena da mu dostavi izve{taj na Sobranieto na Republika Makedonija. Izve{tajot se objavuva vo sredstvata za javno informirawe.

Vlijanie pri izbor, imenuvawa i razre{uvawe na rakovodnn mesta

^len 16

(1) Politi~ka partija ili lice {to istapuva vo ime na politi~ka partija ne smee da vr{i pritisok pri izbor ili imenuvawe, ili razre{uvawe na lice na slu`bena, rakovodna ili druga op{testveno zna~ajna funkcija ili dol`nost, osven vo slu~aite vo koi so zakon e opredelena nadle`nost na pretsedatelot na Republikata, Sobranieto i Vladata na Republika Makedonija, ili organite na edinicite na lokalnata samouprava da vr{at izbor, imenuvawe, ili da davaat mislewe ili soglasnost.

(2) Lice {to e razre{eno sprotivno na zakon pod pritisok na politi~ka partija, kako i kandidat za izbor ili imenuvawe {to e o{teten so izbor ili imenuvawe izvr{eno pod takov pritisok, mo`e pred nadle`en sud so tu`ba da pobara poni{tuvawe na aktot za izbor, imenuvawe, odnosno razre{uvawe.

(3) Tu`bata od stav 2 na ovoj ~len se podnesuva vo rok od 30 dena od donesuvaweto na aktot za izbor, imenuvawe ili razre{uvawe, odnosno od momentot na doznavaweto deka e toa izvr{eno pod pritisok na politi~ka partija, sprotivno na zakon, no ne po istekot od edna godina od denot na donesuvaweto na aktot. Postapkata e itna i se vodi spored odredbite na Zakonot za parni~na postapka.

Anketna komisija

^len 17

(1) Dvaeset pratenici vo Sobranieto na Republika Makedonija mo`at da go postavat pra{aweto za utvrduvawe na odgovornosta za korupcija vo koja se vme{ani izbrani ili imenuvani funkcioneri, slu`beni lica, odgovorni lica vo javni pretprijatija i vo drugi pravni lica {to raspolagaat so dr`aven kapital.

(2) Pretsedatelot na Sobranieto na Republika Makedonija e dol`en pra{aweto da go stavi na dneven red na prvata naredna sednica na Sobranieto na Republika Makedonija na koja po prethodna rasprava pratenicite koi go postavile pra{aweto gi obrazlo`uvaat povredite na ovoj zakon ili na odredbite od Krivi~niot zakonik i se formira anketna komisija (vo natamo{niot tekst: komisija).

(3) Komisijata e ovlastena da pobara od koj i da bilo organ, javno pretprijatie ili drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital ili politi~ka partija {to ima svoj pratenik, odnosno pratenici vo Sobranieto na Republika Makedonija da i gi dostavi site potrebni dokumenti i drugi materijali va`ni za razjasnuvawe na slu~ajot i da povika na soslu{uvawe koj i da e izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice, odgovorno lice vo javno pretprijatie, ili vo drugo pravno lice ili odgovorno lice na politi~ka partija.

(4) Odlukite {to se odnesuvaat na prezemawe na opredeleni dejstvija vo ispituvaweto na slu~ajot se donesuvaat so mnozinstvo glasovi.

(5) Sednicite na komisijata se javni. Komisijata e dol`na na Sobranieto na Republika Makedonija da mu podnese izve{taj najdocna vo rok od 60 dena od nejzinoto formirawe. Ako ne se postignat usoglaseni stavovi, izve{tajot gi sodr`i site stavovi na ~lenovite na komisijata.

(6) Pretsedatelot na Sobranieto na Republika Makedonija e dol`en izve{tajot na komisijata da go stavi na razgleduvawe na prvata sednica na Sobranieto na Republika Makedonija od denot na negovoto dostavuvawe. Izve{tajot se razgleduva na javna sednica na Sobranieto.

(7) Ne mo`e da bide staveno na dneven red na Sobranieto na Republika Makedonija povtorno pra{aweto za odgovornost za ist slu~aj na isto lice, organ, javno pretprijatie ili drugo pravno lice ili politi~ka partija, pred istekot na {est meseca od zavr{uvaweto na raspravata na porano postavenoto pra{awe. Pratenicite koi postavile pra{awe za odgovornost i ne gi potvrdile svoite navodi so priveduvawe vistiniti fakti ili dovolno pri~ini na veruvawe vo nivnoto postoewe, ne mo`at povtorno da pokrenat pra{awe za odgovornost pred istekot na {est meseci od denot na porano postavenoto pra{awe.

Ograni~uvawe na dr`avna ili druga tajna

^len 18

Na barawe na Dr`avnata komisija liceto {to e dol`no da ~uva dr`avna, voena ili slu`bena tajna mo`e da bide oslobodeno od takvata dol`nost poradi vodewe na kaznena ili druga postapka za delo na korupcija.

Za{tita na sorabotnici na pravdata i svedoci

^len 19

(1) Ne mo`e da se prezeme kazneno gonewe ili da se povika na kakva i da e druga odgovornost lice {to otkrilo podatoci {to uka`uvaat na postoewe na korupcija.

(2) Na liceto {to dalo izjava ili svedo~elo vo postapka za delo na korupcija mu se obezbeduva za{tita. Liceto ima pravo na nadomestok na {teta {to mo`e da ja pretrpi toj ili ~len na negovoto semejstvo poradi dadenata izjava ili svedo~ewe.

(3) Nadomestokot od stav 2 na ovoj ~len se isplatuva od sredstva na Buxetot na Republika Makedonija.

(4) Ministerot za pravda donesuva akt za utvrduvawe na kriteriumite za nadomestok na {teta.

Za{tita na licata {to rabotat na suzbivawe na korupcijata

^len 20

(1) Na licata {to rabotat vo organite za otkrivawe i suzbivawe na korupcijata im se obezbeduva celosna za{tita i nezavisnost, zaradi efikasio izvr{uvawe na nivnite ovlastuvawa i dol`nosti i vrz niv ne smee voop{to da se vr{i nikakov pritisok vo rabotata ili vo prezemaweto konkretni dejstvija.

(2) Vladata na Republika Makedonija so posebna programa gi obezbeduva personalnite, edukativnite, finansiskite i drugi uslovi za efikasno vr{ewe na rabotite na suzbivaweto na korupcijata.

Glava treta

SPRE^UVAWE NA KORUPCIJATA VO VR[EWETO JAVNI OVLASTUVAWA

Zabrana za vr{ewe na drugi dejnosti

^len 21

(1) Izbran ili imenuvan funkcioner za vreme na traeweto na mandatot ne mo`e da vr{i nikakva druga funkcija, dol`nost ili dejnost {to e nespoiva so negovata funkcija.

(2) Slu`beno lice ne mo`e da vr{i nikakva druga dejnost povrzana so ostvaruvawe profit i {to e nespojliva so negovata slu`bena dol`nost. Drugi raboti i dejnosti slu`benoto lice mo`e da vr{i samo po prethodno odobrenie od negoviot neposreden pretpostaven.

(3) Odgovorno lice vo javno pretprijatie ili vo drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital ne mo`e da vr{i nikakva druga dejnost so koja mu se nanesuva {teta na dr`avniot kapital.

(4) Izbran ili imenuvan funkcioner ili slu`beno lice ne mo`e istovremeno da vr{i funkcija na odgovorno lice ili ~len ia organ na upravuvawe vo javno pretprijatie. Vo slu~aj na izbor ili imenuvawe, ili steknuvawe svojstvo na slu`beno lice, mu prestanuva porane{nata funkcija.

(5) Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice i odgovorno lice vo javno pretprijatie ili drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital ne mo`e da vr{i funkcija na ~len na upraven odbor ili na drug organ na upravuvawe vo trgovsko dru{tvo ili vo drugo pravno lice {to se zanimava so dejnost so koja se ostvaruva profit.

Ograni~uvawa vo sorabotkata so pravni lica

^len 22

(1) Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice ili odgovorno lice vo javno pretprijatie ne mo`e, vo vr{eweto na svojata funkcija, odnosno slu`ba, da vospostavi delovni odnosi so pravno lice {to go osnoval toj ili ~len na negovoto semejstvo, ili vo koe odgovornoto lice e ~len na negovoto semejstvo, a ako tie se vospostaveni od porano dol`no e da se izzeme od kakvo i da bilo odlu~uvawe za niv.

(2) Izbraniot ili imenuvaniot fuikcioner, slu`benoto lice ili odgovornoto lice vo javioto pretprijatie e dol`no bez odlagawe, a najdocna vo rok od deset dena po sklu~uvaweto na dogovorot ili zapo~nuvaweto na druga delovna sorabotka za delovnite odnosi so pravnoto lice od stav 1 na ovoj ~len so dr`aven organ, organ na lokalna samouprava ili javno pretprijatie, da ja izvesti Dr`avnata komisija.

Koristewe na dr`avni zaemi

^len 23

Ako pravno lice osnovano od izbrano ili imenuvano lice slu`beno lice ili odgovorno lice vo javno pretprijatie, ili od ~len na negovoto semejstvo, ili vo koe ~len na negovoto semejstvo e odgovorno lice, se pojavi kako korisnik na zaemi kaj koi zaemodava~ e dr`avata, krediti za koi garancii dava dr`avata, krediti od primarnata emisija ili od drugi dr`avni depoziti i sredstva, izbranoto ili imenuvanoto slu`benoto i odgovornoto lice e dol`no vedna{, a najdocna vo rok od deset dena po dobivaweto na zaemot kreditot toa da go prijavi na Dr`avnata komisija.

Raspolagawe so dr`aven imot

^len 24

Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno ili odgovorno lice vo javno pretprijatie i odgovorno lice {to raspolaga so dr`aven kapital e dol`no vo rok od 30 dena od stapuvaweto na dol`nost na Dr`avnata komisija da i go prijavi sekoj promet so dr`aven imot vrz koj vr{i nadzor, so koe se stapuva vo praven odnos so pravno lice osnovano od nego ili od ~len na negovoto semejstvo, ili vo koe odgovorno lice e ~len na negovoto semejstvo.

Ekonomi~no koristewe na dr`avni sredstva

^len 25

(1) Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice i odgovorio lice vo javno pretprijatie i drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital e dol`no da gi ~uva dr`avnite sredstva {to mu se dovereni i so niv da raspolaga na najekonomi~en na~in i za odnapred opredelenite nameni. Zabraneto e sredstvata da se koristat za privatni celi ili da se davaat na drug na koristewe.

(2) Visinata na tro{ocite za reprezentacija i nivnite korisnici se opredeluvaat so zakon.

Izvestuvawe za koristeweto na stranska pomo{

^len 26

(1) Koga kako korisnici na donacii i druga stranska pomo{ se javuvaat dr`avnite organi tie se dol`ni da ja izvestat Dr`avnata komisija za na~inot na nivnoto koristewe.

(2) Dr`avnata komisija na Sobranieto na Republika Makedonija mu dostavuva godi{en izve{taj za koristeweto na sredstvata i pomo{ta od stav 1 na ovoj ~len. Izve{tajot se objavuva vo sredstvata za javno informirawe.

Vr{ewe dejnost po prestanokot na funkcijata

^len 27

Izbran ili imenuvan funkcioner ili slu`beno lice {to vo rok od tri godini od denot na prestanokot na funkcijata }e osnova trgovsko dru{tvo ili }e zapo~ne da se zanimava so dejnost so koja se ostvaruva profit vo oblast vo koja rabotel, dol`no e za toa da ja informira Dr`avnata komisija.

Zabrana za steknuvawe akcionerski prava

^len 28

(1) Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice i odgovorno lice vo javno pretprijatie ne mo`e vo tekot na traeweto na mandatot, odnosno dol`nosta i vo rok do pet godini po nejziniot prestanok da stekne po koja i da e osnova i vo koj i da e oblik akcionerski prava vo pravno lice vrz koe toj ili organot vo koj raboti ili rabotel vr{i, odnosno vr{el nadzor, osven ako tie prava gi stekne so kupuvawe na akcii na berza ili po pat na nasleduvawe.

(2) Steknuvaweto na akcionerski prava za vreme na traeweto na mandatot, odnosno slu`bata liceto od stav 1 na ovoj ~len e dol`no da go prijavi na Dr`avnata komisija vo rok od 30 dena po nivnoto steknuvawe.

Zabrana na vlijanie za vrabotuvawe bliski rodnini

^len 29

(1) Izbran ili imenuvan funkcionerot ne smee da vr{i vlijanie za vrabotuvawe ili unapreduvawe na ~len na negovoto semejstvo vo organot vo koj e izbran ili imenuvan, ili vo drug dr`aven organ ili javno pretprijatie vrz koe vr{i nadzor organot vo koj funkcionerot e izbran ili imenuvan.

(2) Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice i odgovorno lice vo javno pretprijatie i drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital e dol`no da ja izvesti Dr`avnata komisija za sekoj izbor, imenuvawe ili vrabotuvawe unapreduvawe na ~len na negovoto semejstvo vo dr`aven organ, organ na lokalnata samouprava, javno pretprijatie ili drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital, vo rok od deset dena po izvr{eniot izbor, imenuvawe, unapreduvawe ili vrabotuvawe.

Zabrana za primawe podaroci

^len 30

Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice i odgovorno lice vo javno pretprijatie ili drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital ne smee da prima podaroci ili vetuvawe za podarok, osven prigodni podaroci, kako knigi, suveniri i sli~ni predmeti od pomala vrednost.

Zloupotreba na slu`beni podatoci

^len 31

(1) Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice ili odgovorno lice vo javno pretprijatie ne smee da gi koristi informaciite so koi raspolaga za ostvaruvawe korist za sebe ili za drug.

(2) Obvrskata od stav 1 na ovoj ~len ostanuva vo rok od tri godini od denot na prestanokot na funkcijata, odnosno dol`nosta, osven ako so zakon opredeleno ne e poinaku.

(3) Liceto od stav 1 na ovoj ~len ne smee da dr`i vo tajnost podatoci {to spored ovoj ili drug zakon moraat da bidat objaveni ili da bara pristap kon podatoci za koi znae deka ne e ovlasten da gi dobie, ili da se odnesuva nesovesno kon ~uvaweto na podatocite {to pretstavuvaat tajna.

Zloupotreba na javni nabavki

^len 32

(1) Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice i odgovorno lice vo javno pretprijatie ili drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital ne smee da vr{i nikakvo vlijanie vrz organot ili pravnoto lice {to odlu~uva za pribavenite ponudi po javno objaveniot konkurs, oglas ili licitacija za javni nabavki ili drugi javni nara~ki i raboti.

(2) Ako me|u ponuduva~ite na javniot oglas, raspi{an od bilo koj organ, javno pretprijatie ili drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital, u~estvuva pravno lice osnovano od izbran ili imenuvan funkcioner, ili od ~len na negovoto semejstvo, ili vo koe odgovorno lice e ~len na negovoto semejstvo, funkcionerot e dol`en vo rok od deset dena da ja izvesti Dr`avnata komisija za negovoto u~estvo na oglasot.

(3) Slu`beno lice ili odgovorno lice vo javno pretprijatie ili vo drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital e dol`no vo rok od deset dena da ja izvesti Dr`avnata komisija za u~estvoto na javen oglas, raspi{an vo organot ili pravnoto lice vo koe toa lice vr{i dol`nost, na pravno lice osnovano od nego, ili na pravno lice vo koe ~len na negovoto semejstvo e odgovorno lice.

(4) Odredbite od stavovite 1 do 3 na ovoj ~len se primenuvaat i koga vrz osnova na javen konkurs, oglas ili licitacija se odlu~uva za davawe odobrenija, koncesii, kontingenti ili dozvoli za vr{ewe na stopanska ili druga profitna dejnost,

Obvrska za prijavuvawe na imot

^len 33

(1) Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice i odgovorno lice vo javno pretprijatie i drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital pri izborot, odnosno po stapuvaweto na dol`nost, a najdocna vo rok od 30 dena, popolnuva anketen list so detalen popis na nedvi`en imot, podvi`ni predmeti od pogolema vrednost, hartii od vrednost i pobaruvawa i dolgovi, kako i drug imot {to e vo negova sopstvenost ili vo sopstvenost na ~lenovite na negovoto semejstvo.

(2) Pri izborot, odnosno po stapuvaweto na dol`nost, a najdocna vo rok od 30 dena, liceto od stav 1 na ovoj ~len deponira i zaverena izjava kaj notar za otka`uvawe od za{tita na bankarska tajna vo odnos na site smetki vo doma{ni i stranski banki.

(3) Anketniot list i izjavata se dostavuvaat do Dr`avnata komisija i Upravata za javni prihodi.

(4) Sodr`inata i formata na anketniot list gi utvrduva so svoj akt Vladata ia Republika Makedonija.

Prijavuvawe na promeni vo imotnata sostojba

^len 34

(1) Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice i odgovorno lice vo javno pretprijatie ili drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital e dol`no da go prijavi sekoe zgolemuvawe na negoviot imot, odnosno na imotot na ~len na negovoto semejstvo, kako {to e izgradba na ku}a ili drugi objekti, kupuvawe na nedvi`nosti, hartii od vrednost, avtomobil ili drugi podvi`ni predmeti vo vrednost {to nadminuva iznos od dvaeset prose~ni plati ostvareni vo stopanstvoto vo prethodniot trimese~en period vo Republikata.

(2) Kon prijavata {to se dostavuva do Dr`avnata komisija i Upravata za javni prihodi se prilo`uva i dogovor ili drug dokument {to e osnova za raspolagawe so imotot, kako i dokument za na~inot na izvr{enoto pla}awe.

Svojstvo na slu`bena isprava

^len 35

Anketnirt list, izjavata i prijavata od ~lenovite 33 i 34 na ovoj zakon se smetaat za slu`beni ispravi i se ~uvaat kako slu`bena tajna, osven vo slu~ai koga Dr`avnata komisija }e odlu~i poinaku.

Postapka za ispituvawe na imotnata sostojba

^len 36

(1) Protiv izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice i odgovorno lice vo javno pretprijatie ili drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital, mo`e da se povede postapka za ispituvawe ia imotot i imotnata sostojba, ako liceto vo anketniot list od ~len 33 na ovoj zakon ne dalo podatoci ili dalo nevistiniti podatoci ili ako ne prijavilo promena na imotot ili vo prijavata od ~len 34 na ovoj zakon dalo nevistiniti podatoci ili ako se utvrdi deka negoviot imot ili imotot na ~len na negovoto semejstvo, vo tekot na traeweto na mandatot, odnosno vr{eweto na dol`nosta, e nesrazmerno zgolemen vo odnos na redovnite primawa vo vid na plati, dividendi i drugi prihodi od vr{ewe na dejnost ili imot.

(2) Postapkata ja poveduva Upravata za javni prihodi otkako prethodno }e mu gi predo~i na liceto osnovite za nejzinoto poveduvawe, sodr`ani vo stav 1 na ovoj ~len. Barawe za poveduvawe postapka mo`e da podnese i Dr`avnata komisija. Postapkata se vodi spored odredbite na Zakonot za upravna postapka.

(3) So poveduvaweto na postapkata Upravata za javni prihodi podnesuva i predlog do nadle`niot osnoven sud za vremena merka na zabrana za raspolagawe so imotot.

(4) Ako vo postapkata ne se doka`e deka imotot e steknat, odnosno zgolemen kako rezultat na redovni primawa, {to se prijaveni i odano~eni, Upravata }e donese re{enie za odano~uvawe, zemaj}i ja kako osnovica za odano~uvawe razlikata me|u utvrdenite redovni, prijaveni i odano~eni primawa na liceto i ~lenovite na negovoto semejstvo i procenetata pazarna vrednost na imotot. Taka utvrdenata osnovica se odano~uva so stapka utvrdena soglasno so Zakonot za personalen danok od dohod.

(5) Protiv kone~noto re{enie za odano~uvawe, mo`e so tu`ba da se povede upraven spor pred Vrhovniot sud na Republika Makedonija. Postapkata pred sudot e itna.

(6) Upravata za prihodi podnesuva predlog za izvr{uvawe vo rok od osum dena po pravosilnosta na re{enieto, odnosno presudata do nadle`niot osnoven sud, koj nareduva izvr{uvaweto da se sprovede vedna{, a najdocna vo rok od tri dena po priemot na predlogot. Protiv predlogot za izvr{uvawe ne e dozvolen prigovor.

(7) Pravosilnoto re{enie, odnosno presuda se izvr{uva vrz celokupniot imot na liceto, kako i vrz imotot na ~lenovite na negovoto semejstvo, a ako imotot od zapo~nuvaweto na postapkata za negova proverka e prenesen na treti lica bez nadomestok ili so nadomestok {to ne odgovara na negovata utvrdena pazarna vrednost, se izvr{uva i vrz taka preneseniot imot. Za prigovorot deka tie lica dale za preneseniot imot nadomestok {to odgovara na pazarnata vrednost, sudot odlu~uva samo vrz osnova na verodostojni ispravi za osnovot i na~inot na pla}aweto, vo rok od tri dena po podnesuvaweto na prigovorot. Protiv prigovorot e dozvolena `alba vo rok od osum dena od priemot na odlukata. Vtorostepeniot sud odlu~uva po `albata vo rok od tri dena po nejzinoto primawe.

(8) Vo tekot na sudskata postapka i postapkata na izvr{uvawe, pretsedatelot na nadle`niot sud e dol`en po slu`bena dol`nost da vnimava na po~ituvaweto na rokovite, dostavata na sudskite akti i brzinata na izvr{uvaweto na pravosilnata odluka.

Glava ~etvrta

SPRE^UVAWE NA SUDIR NA INTERESI

Osnovni obvrski vo vr{eweto na slu`bata

^len 37

(1) Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice i odgovorno lice vo javno pretprijatie i drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital e dol`no vr{eweto na svojata funkcija ili dol`nost da go podredi na na~elata na zakonitost, efikasnost, doverba, nezavisnost, avtonomnost, ~esnost i profesionalnost.

(2) Licata od stav 1 na ovoj ~len se dol`ni vo vr{eweto na svojata funkcija ili dol`nost da postapuvaat sovesno, stru~no, bez diskriminacija ili povlastuvawe na kogo bilo, so celosno po~ituvawe na ~ovekovite prava i slobodi i ~ovekovoto dostoinstvo i bez nikakov li~en interes.

Sudir me|u li~niot i op{tiot interes

^len 38

(1) Vo slu~aj na sudir me|u li~niot i op{tiot interes izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice i odgovorno lice vo javno pretprijatie ili drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital e dol`no da postapi spored op{tiot interes.

(2) Sudir me|u li~niot i op{tiot interes postoi koga so vr{eweto na opredeleno slu`beno ili drugo dejstvie se zasega vo materijalnite ili drugite interesi na liceto od stav 1 na ovoj ~len ili vo interesite na ~lenovi na negovoto semejstvo.

Izzemawe

^len 39

(1) Koga izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice ili odgovorno lice vo javio pretprijatie ili drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital }e doznae za okolnosti {to uka`uvaat na sudir na interesi, dol`no e da pobara izzemawe.

(2) Liceto od stav 1 na ovoj ~len }e bide izzemeno od vr{eweto na opredeleno dejstvie so odluka na organot vo koj e izbrano ili imenuvano, ili na negoviot pretpostaven i bez negovo barawe ili sprotivno na negovata volja, ako e o~igledno deka vo konkretniot slu~aj postoi i negov li~en interes.

(3) Prikrivaweto na postoeweto na li~en interes pretstavuva te{ka povreda na dol`nosta i osnova za pokrenuvawe postapka za politi~ka ili disciplineka odgovornost.

Nezakoniti barawa na pretpostaven

^len 40

(1) Slu`benoto lice od koe negoviot pretpostaven ili izbran ili imenuvan funkcioner bara vo vr{eweto na slu`bata da postapi na nezakonit, ne~esen i nelojalen na~in kon dr`aven organ ili da privilegira ili diskriminira gra|anin ili pravno lice, dol`no e za toa da go izvesti nadle`niot dr`aven organ i Dr`avnata komisija.

(2) Slu`benoto lice e dol`no pismeno da go izvesti svojot neposredno povisoko pretpostaven, ako neposredno povisokiot pretpostaven i po usnoto sprotivstavuvawe i ponatamu insistira na barawata od stav 1 na ovoj ~len. Po pismenoto uka`uvawe slu`benoto lice e oslobodeno od obvrskata za nezakonito vr{ewe na slu`beno dejstvie i ne mo`e za toa da bide povikano na odgovornost.

Neprijavuvawe na kaznivo delo

^len 41

Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice i odgovorno lice vo javno pretprijatie i drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital e dol`no da go prijavi sekoe kaznivo delo, kako i sekoja povreda na odredbite od ovoj zakon, za koi doznalo vo vr{eweto na svojata dol`nost.

Zabrana za vr{ewe vlijanie vrz drug

^len 42

(1) Izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice ili odgovorno lice vo javno pretprijatie i drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital ne smee da ja iskoristi svojata polo`ba vr{ej}i vlijanie vrz drugo lice vo dr`aven organ, javno pretprijatie ili drugo pravno lice, za toa da donese ili da ne donese opredelena odluka, da stori ne{to, da propu{ti ili da trpi, zaradi ostvaruvawe korist ili nanesuvawe {teta na drug.

(2) Liceto od stav 1 na ovoj ~len ne mo`e da u~estvuva kako posrednik ili zastapnik vo komercijalni i drugi zdelki me|u pravni lica ili gra|ani.

(3) Sekoj gra|anin e dol`en da ja izvesti Dr`avnata komisija za povredata na odredbite od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len.

Vr{ewe diskrecioni ovlastuvawa

^len 43

(1) Vo vr{eweto diskrecioni ovlastuvawa sekoj izbran ili imenuvan funkcioner ili slu`beno lice e dol`no odlukite da gi donesuva sovesno, vodej}i smetka za site fakti i okolnosti na konkretniot slu~aj i za na~eloto na zakonitost i spravedlivost.

(2) Gra|anin ili pravno lice {to e nezadovolno od odlukata donesena vrz osnova na diskreciono ovlastuvawe i koe smeta deka taa odluka e donesena poradi korumpiranost, mo`e da podnese pretstavka pred Dr`avnata komisija.

(3) Dr`avnata komisija e dol`na da ja razgleda pretstavkata i vo rok od 30 dena od nejziniot priem da go izvesti fizi~koto ili pravnoto lice za postapuvaweto po pretstavkata.

Ponuda na potkup

^len 44

Ako na izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice ili odgovorno lice vo javno pretprijatie i drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital na koe mu e ponuden potkup, toa lice e dol`no da prezeme merki na za{tita zaradi identifikacija na ponuduva~ot i negovo prijavuvawe na nadle`en organ.

Postapka vo slu~aj na obvinenie za korupcija

^len 45

(1) Liceto obvineto za korupcija bez odlagewe go izvestuva organot vo koj e izbrano ili imenuvano, odnosno do organot pretpostaven. Ne se smeta za obvinenie podnesuvaweto na anonimna prijava.

(2) Obvinenieto za korupcija se razgleduva vo postapka utvrdena so zakon.

Ni{tovnost na pravni akti i nadomestok na {teta

^len 46

(1) Pravnite akti {to se rezultat na korupcija se ni{tovni. Sekoe lice koe ima praven interes mo`e da bara nivno poni{tuvawe, so podnesuvawe dokaz na pravosilna sudska presuda so koja e utvrdeno postoeweto na korupcija.

(2) Liceto {to e o{teteno so akt na korupcija mo`e da bara nadomestok na {teta (vistinska {teta i izgubena dobivka) spored principite na solidarna odgovornost od storitelot na deloto, kvalifikuvano kako delo na korupcija so pravosilna sudska presuda, kako i od organot ili javnoto pretprijatie i drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kaapital, vo koe toa lice ja vr{elo svojata funkcija ili dol`nost vo vremeto na izvr{uvaweto na deloto.

Glava petta

DR@AVNA KOMISIJA ZA SPRE^UVAWE NA KORUPCIJA

Polo`ba i sostav

^len 47

(1) Dr`avnata komisija e samostojna i nezavisna vo vr{eweto na rabotite opredeleni so ovoj zakon.

(2) Dr`avnata komisija e sostavena od sedum ~lena.

(3) Administrativnite stru~nite n tehni~kite raboti na Dr`avnata komisija gi vr{i Ministerstvoto za pravda.

Imenuvawe na ~lenovi na Dr`avnata komisija

^len 48

(1) ^lenovite na Dr`avnata Komisija gi imenuva Sobranieto na Republika Makedonija so mandat od ~etiri godini, bez pravo na povtorno imenuvawe.

(2) ^lenovite na Dr`avnata komisija se imenuvaat od redot na istaknati stru~waci od oblasta na pravoto i ekonomijata i koi u`ivaat ugled za vr{ewe na funkcijata

(3) Od redot na ~lenovite imenuvani spored stav 1 na ovoj ~len, Dr`avnata komisija izbira pretsedatel so mandat od edna godina, bez pravo na povtoren izbor.

Nadle`nost

^len 49

(1) Dr`avnata komisija gi ima slednive nadle`nosti:

- donesuva dr`avna programa za prevencija i represija na korupcijata;

- donesuva godi{ni programi i planovi za ostvaruvawe na dr`avnata programa;

- dava mislewa za predlozi na zakoni od zna~ewe za spre~uvawe na korupcijata;

- pokrenuva inicijativa pred nadle`nite organi za kontrola na finansisko-materijalnoto rabotewe na politi~kite partii, sindikatot i zdru`enijata na gra|ani;

- pokrenuva inicijativa za poveduvawe postapka pred nadle`nite organi za razre{uvawe, smenuvawe, kazneno gonewe ili primena na drugi merki na odgovornost na izbrani ili imenuvani funkcioneri, slu`beni lica ili odgovorni lica vo javni pretprijatija i drugi pravni lica {to raspolagaat so dr`aven
kapital;

- razgleduva slu~ai na sudir na op{tiot i li~niot interes, opredeleni so ovoj zakon;

-ja evidentira i sledi imotnata sostojba, promenite na imotnata sostojba i dopolnitelnite profitni i drugi aktivnosti na izbranite i imenuvanite funkcioneri, slu`beni lica i odgovorni lica vo javni pretprijatija i drugi pravni lica {to raspolagaat so dr`aven kapital, na na~in utvrden so ovoj zakon;

- donesuva Delovnik za rabota;

- predlaga sredstva vo predlogot na buxetskata presmetka na Sobranieto na Republika Makedonija potrebni za nejzinata rabota;

- podgotvuva godi{ni izve{tai za svojata rabota i za prezemenite merki i aktivnosti i gi dostavuva do pretsedatelot na Republikata, Sobranieto, Vladata i Vrhovniot sud na Republika Makedonija i gi objavuva vo sredstvata za javno informirawe;

- sorabotuva so drugi dr`avni organi vo suzbivaweto na korupcijata;

- sorabotuva so soodvetni nacionalni tela na drugi dr`avi, kako i so me|unarodni organi i tela na poleto na suzbivaweto na korupcijata;

- prezema aktivnosti na planot na edukacijata na organite, nadle`ni za otkrivawe i gonewe na korupcijata n drugite vidovi na kriminal i

- vr{i i drugi raboti opredeleni so ovoj zakon.

(2) Dr`avnata komisija ja izvestuva javnosta za prezemenite merki i aktivnosti i za nivnite rezultati, preku redovni godi{ni izve{tai ili koga }e oceni deka e toa neophodno za informirawe na javnosta.

Prava, dol`nosti i odgovornosti

^len 50

(1) ^lenot na Dr`avnata komisija ima svojstvo na imenuvano lice.

(2) ^lenovite na Dr`avnata komisija imaat pravo na mese~en nadomestok od dve prose~ni mese~ni plati vo bruto iznos utvrden od Komisijata za pra{awa na izborite i imenuvawata na Sobranieto na Republika Makedonija.

(3) Za svojata rabota ~lenovite na Dr`avnata komisija odgovaraat pred Sobranieto na Republika Makedonija.

Na~in na rabota

^len 51

(1) Dr`avnata komisija rabotite od svojata nadle`nost gi vr{i na sednica na koja prisustvuvaat pove}e od polovinata ~lenovi.

(2) Odlukite se donesuvaat so mnozinstvo glasovi od vkupniot broj ~lenovi.

(3) So Delovnikot za rabota se utvrduva na~inot na rabota na Dr`avnata komisija.

(4) Za poopstojno razgleduvawe na oddelni pra{awa, na sednica na Dr`avnata komisija mo`e da bidat pokaneti da u~estvuvaat istaknati stru~waci.

Povikuvawe na lica

^len 52

(1) Zaradi razjasnuvawe na opredeleni pra{awa, va`ni za donesuvawe odluka za pokrenuvawe postapka pred drugi organi, na sednicata na Dr`avnata komisija mo`e da bide povikano i liceto osomni~eno za korupcija.

(2) Ako povikanoto lice odbie da prisustvuva na sednicata, Dr`avnata komisija go razgleduva slu~ajot vrz osnova na drugite dokazi so koi raspolaga.

(3) Prethodnata postapka od stav 1 na ovoj ~len e tajna.

Barawe na izvestuvawa

^len 53

(1) Dr`avnata komisija mo`e od izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice ili odgovorno lice vo javno pretprijatie ili vo drugo pravno lice {to raspolaga so dr`aven kapital, da pobara podatoci za negovata imotna sostojba ili imotnata sostojba na ~lenovite na negovoto semejstvr, za promenite vo imotnata sostojba, za dejnosta {to ja vr{i toj ili ~len na negovoto semejstvo, prihodite {to gi ostvaruva ili drugi podatoci od zna~ewe za primenata na odredbite od ovoj zakon.

(2) Ako Dr`avnata komisija gi pobara podatocite od stav 1 na ovoj ~len od nadle`en organ ili pravno lice, organot ili pravnoto lice e dol`no bez odlagawe da gi dostavi baranite podatoci i ne mo`e da se povikuva na dr`avna, slu`bena ili druga tajna.

Vr{ewe uvid na smetkite na dr`avni organi

^len 54

Vo vr{eweto na rabotite od svojata nadle`nost, opredeleni so ovoj zakon, Dr`avnata komisija mo`e da pobara da se izvr{i neposreden uvid vo tro{eweto na sredstvata na organite i pravnite lica {to raspolagaat so dr`aven kapital.

Glava {esta

SPRE^UVAWE NA KORUPCIJATA VO VR[EWETO RABOTI OD JAVEN INTERES I DRUGI DEJNOSTI NA PRAVNI LICA

Zloupotreba vo vr{eweto raboti od javen interes

^len 55

(1) Lice {to vr{i raboti od javen interes ne smee da ja zloupotrebi svojata polo`ba za ostvaruvawe na li~na korist.

(2) Ako postoi osnovano somnevawe deka imotot na liceto od stav 1 na ovoj ~len ili na ~len na negovoto semejstvo, vo tekot na vr{eweto na raboti od javen interes e nesrazmerno zgolemen po odnos na negovite redovni primawa ili primawata na ~lenovite na negovoto semejstvo, Upravata za javni prihodi mo`e da pokrene postapka za ispituvawe na imotnata sostojba. Postapkata se vodi spored ~len 36 na ovoj zakon.

(3) Kako raboti od javen interes, pokraj dejnostite {to se so zakon opredeleni kako raboti od javen interes, se smetaat i aktivnostite {to se vr{at vo ramkite na dejstvuvaweto na politi~kite partii, sindikatite i drugi zdru`enija na gra|ani.

Za{tita na sredstvata za javno informirawe

^len 56

(1) Se zabranuva kakva bilo prisilba, spre~uvawe ili vlijanie na drug na~in vrz sredstvata za javno informirawe da objavuvaat ili da ne objavuvaat informacii za slu~ai na korupcija.

(2) Novinarot ima pravo na nepre~en pristap do site izvori na informacii. Nikoj ne mo`e da ja isklu~i javnosta od raspravata za korupcija pred nadle`en organ ili pravno lice, osven koga se raboti za prethodna postapka {to e proglasena za tajna.

(3) Nikoj ne mo`e od novinarot {to objavil informacija za akt na korupcija da bara da go otkrie izvorot na informacijata, osven vo postapka pred sud.

Zloupotreba na sredstvata za javno informirawe

^len 57

(1) Sekoj koj {to objavuva informacija za korumpiranost na drug, dol`en e da ja po~ituva pretpostavenata nevinost i principite na vistinito, objektivno i nepristrasno informirawe, kako i drugi principi na kodeksot na profesionalnata etika.

(2) Nikoj ne mo`e da koristi sredstvo za javno informirawe za la`no obvinuvawe na drug za korupcija,

Zloupotrebi vo finansiskoto rabotewe

^len 58

(1) Sekoj vraboten vo banka, {tedilnica, menuva~nica, osiguritelno dru{tvo, berza ili druga finansiska organizacija e dol`en da prijavi somnitelna transakcija {to e vo vrska so korupcija. Prijavata se dostavuva do odgovornoto lice vo toa pravno lice ili do organi opredeleni so zakon.

(2) Organizatorot na berza e dol`en da vodi evidencija i registar na site transakcii izvr{eni na berzata.

Spre~uvawe na korupcnja vo trgovskite dru{tva

^len 59

(1) Odgovorno lice vo trgovsko dru{tvo ili drugo pravno lice ne smee da primi nagrada ili kakva i da e druga korist ili vetuvawe za toa, za sebe ili za drug, za da ja iskoristi svojata polo`ba zaradi sozdavawe monopolska polo`ba na pazarot, vr{ewe diskriminacija na drugi trgovski dru{tva ili pravni lica, predizvikuvawe rastrojstvo na pazarot ili pri~inuvawe {teta na drugo fizi~ko ili pravno lice, {to ne e rezultat na konkurencijata vo delovnoto rabotewe i delovniot rizik.

(2) Dogovorite i drugite pravni akti {to se rezultat na korupcija na odgovornoto lice, kako i dogovorite {to se rezultat na korupcija, odnosno ostvaruvawe protivpravna korist za pravnoto lice, se ni{tovni.

(3) Nastapuvaweto na posledicata od stav 1 na ovoj ~len pretstavuva osnova za podnesuvawe tu`ba od o{tetenoto lice za nadomestok na {teta (vistinska {teta i izgubena dobivka).

(4) Odgovornoto lice vo trgovsko dru{tvo ili drugo pravno lice ne smee da dr`i neprijaveni smetki vo stranstvo, nitu da vr{i isplati vo stranstvo na stranski slu`beni lica ili politi~ki partii.

(5) Ako postoi osnovano somnevawe vo vistinitosta na godi{nata zavr{na smetka {to ja podnesuva pravnoto lice ili na drugite delovni knigi i finansiski dokumenti, Upravata za javni prihodi mo`e da pokrene postapka za ispituvawe na imotnata sostojba. Postapkata se vodi spored odredbite na ~len 36 od ovoj zakon.

Glava sedma

KAZNENI ODREDBI

^len 60

(1) So pari~na kazna od 200.000 do 300.000 denari se kaznuva i politi~ka partija, sindikat ili zdru`enie na gra|ani ako pribira sredstva vo gotovo ili od neidentifikuvani izvori, ako ne vodi uredna finansiska dokumentacija, ili ne prijavi vr{ewe profitna dejnost, sprotivno na ~lenovite 8 i 9 od ovoj zakon.

(2) Za prekr{okot od stav 1 na ovoj zakon so pari~na kazna od 20.000 do 50.000 denari se kaznuva i odgovorno lice vo politi~ka partija, sindikat i zdru`enie na gra|ani.

(3) Sredstvata od neidentifikuvani izvori se zaplenuvaat.

^len 61

(1) So pari~na kazna od 20.000 do 50.000 denari }e se kazni za prekr{ok kandidat na izbori {to koristi sredstva od stranstvo, od neidentifikuvani izvori ili sredstva za koi postoi zabrana za koristewe za izborna kampawa.

(2) Sredstvata se zaplenuvaat.

^len 62

So pari~na kazna od 20.000 do 50.000 denari }e se kazni za prekr{ok liceto {to nema da gi po~ituva zabranite od ~lenovite 20, 21 i 27 na ovoj zakon.

^len 63

So pari~na kazna od 20.000 do 50.000 denari }e se kazni za prekr{ok liceto {to nema da podnese zadol`itelna prijava, odnosno izvestuvawe za imot, dejnost, vrabotuvawe ili drugi podatoci, predvideni vo ~lenovite 22, 23, 24, 26, 28, 29, 32, 33 i 34 na ovoj zakon.

^len 64

So pari~na kazna od 20.000 do 50.000 denari }e se kazni za prekr{ok lice {to sprotivno na ~len 41 od ovoj zakon nema da prijavi kaznivo delo ili druga povreda na odredbite od ovoj zakon, osven ako neprijavuvaweto pretstavuva krivi~no delo.

^len 65

So pari~na kazna rd 20.000 do 50.000 denari }e se kazni za prekr{ok toj koj {to vr{i prisilba ili na koj i da bilo na~in zabranuva da se objavi ili da ne se objavuva informacija za slu~aj na korupcija, osven ako se ostvareni elementite na krivi~no delo, kako i toj koj {to go popre~uva pristapot kon izvorite na informacii.

^len 66

So pari~na kazna od 20.000 do 50.000 denari }e se kazni za prekr{ok liceto {to }e propu{ti da prijavi somnitelna transakcija sprotivno na ~len 58 od ovoj zakon.

^len 67

(1) So pari~na kazna od 20.000 do 50.000 denari }e se kazni za prekr{ok odgovorno lice {to ne prijavuva smetki vo stranstvo ili vr{i isplati vo stranstvo sprotivno na ~len 59 stav 4 od ovoj zakon, osven ako se ispolneti elementite na krivi~no delo.

(2) So pari~na kazna od 200.000 do 300.000 denari za prekr{okot od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni i pravnoto lice.

Kaznuvawe na pravno lice

^len 68

(1) Ako odgovorno lice izvr{i krivi~no delo od ~lenovite 353, 357, 358 i 359 na Krivi~niot zakonik vo ime i za smetka na pravnoto lice ili ako dejstvieto na takvo delo e izvr{eno od organ na upravuvawe, pravnoto lice }e se kazni za prekr{ok so pari~na kazna od 200.000 do 300.000 denari.

(2) Imotnata korist se zaplenuva.

Zabrana za vr{ewe funkcii i dol`nosti

^len 69

Liceto koe so pravosilna sudska presuda e osudeno za korupcija, ne mo`e da vr{i funkcii i dol`nosti na izbran ili imenuvan funkcioner, slu`beno lice ili odgovorno lice vo javno pretprijatie, vo rok od pet godini od denot na pravosilnosta na presudata.

Glava osma

PREODNI I ZAVR[NI ODREDBI

Zabrana za vr{ewe drugi dejnosti

^len 70

Odredbite za zabrana za vr{ewe drugi dejnosti, osven prateni~kata funkcija, vo smisla na ~len 21 od ovoj zakon, }e se primenuvaat po imenuvaweto na ~lenovite na Dr`avnata komisija.

Imenuvawe na ~lenovi na Dr`avnata komisija

^len 71

^lenovite na Dr`avnata komisija }e bidat imenuvani najdocna vo rok od {est meseci od denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon.

Donesuvawe na potrebnite akti

^len 72

Vladata na Republika Makedonija aktot za sodr`inata i formata od ~len 33 stav 4 na ovoj zakon }e go donese najdocna vo rok od {est meseci od denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon.

Vleguvawe vo sila na zakonot

^len 73

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".