ZAKON ZA ODLIKUVAWATA I PRIZNANIJATA NA REPUBLIKA MAKEDONIJA

Objaven vo "Slu`ben vesnik na R.M." broj 44/95 od 20 septemvri 1995 god.

^len 1

So ovoj zakon se utvrduvaat odlikuvawata i priznanijata na Republika Makedonija i se ureduvaat postapkata za nivnoto dodeluvawe i odzemawe i pravata i dol`nostite na nositelite na odlikuvawa i priznanija.

^len 2

Odlikuvawata i priznanijata na Republika Makedonija se znaci na priznanie {to se dodeluvaat za rabota i dela {to zaslu`uvaat op{to priznanie i istaknuvawe.

^len 3

Odlikuvawta i priznanijata na Republika Makedonija gi dodeluva pretsedatelot na Republika Makedonija.

Odlikuvawa i priznanija na pretsedatelot na Republika Makedonija mu dodeluva Sobranieto na Republika Makedonija.

^len 4

Odlikuvawa i priznanija na Republika Makedonija se dodeluvaat na poedinci, gra|ani na Republika Makedonija, na edinici i ustanovi na vooru`enite sili na Republika Makedonija i na pripadnicite na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti.

Odlikuvawa i priznanija na Republika Makedonija mo`at da se dodeluvaat i na stranski dr`avjani, kako i na stranski i me|unarodni organizacii.

Odlikuvawa i priznanija mo`at da se dodelat i posmrtno.

^len 5

Dr`avjanin na Republika Makedonija mo`e da primi odlikuvawe ili priznanie na stranska dr`ava.

^len 6

Odlikuvawa mo`e da izrabotuva samo organizacija {to za toa }e dobie odobrenie od pretsedatelot na Republikata ili od organot, odnosno od teloto {to toj }e go ovlasti.

Prometot so odlikuvawa e zabranet.

Izrabotka, promet i nosewe na zna~ki i drugi predmeti {to imaat oblik ili izgled na odlikuvaweto ne e dozvoleno.

Po isklu~ok, za potrebite na muzei i sli~ni ustanovi, po odobrenie od pretsedatelot na Republika Makedonija ili od organot, odnosno teloto {to toj }e go ovlasti, mo`at da se izrabotuvaat imitacii i maketi na odlikuvawata.

^len 7

Odlikuvawata mo`at da se izrabotuvaat i da se nosat i vo namaleni dimenzii (minijaturi).

Namaleni dimenzii (minijaturi) na odlikuvawata mo`e da izrabotuva samo organizacijata od stavot 1 na ~len 6 od ovoj zakon.

Prometot so namaleni dimenzii (minijaturi) na odlikuvawata e zabranet.

^len 8

Odlikuvawa na Republika Makedonija se ordeni i medali.

^len 9

Ordeni na Republika Makedonija se:

1. Orden na Republikata;

2. Orden "Ilinden 1903-1944";

3. Orden "Osmi septemvri" so lenta i Orden "Osmi septemvri" na |erdan;

4. Orden za zaslugi za Republika Makedonija so zlaten venec, Orden za zaslugi za Republika Makedonija so srebren venec i Orden za zaslugi za Republika Makedonija so bronzen venec;

5. Orden za voeni zaslugi so zlaten {tit, Orden za voeni zaslugi so srebren {tit i Orden za voeni zaslugi so bronzen {tit i

6. Orden za hrabrost so zlatni zraci, Orden za hrabrost so srebreni zraci i Orden za hrabrost so bronzeni zraci.

^len 10

Medali na Republika Makedonija se:

1. Medal za zaslugi za Republika Makedonija;

2. Medal za voeni zaslugi;

3. Medal za hrabrost i

4. Medal za hrabrost so dabov list.

^len 11

Ordenite na Republika Makedonija se dodeluvaat:

1. Ordenot na Republikata se dodeluva na najistaknati li~nosti na Republika Makedonija za dolgogodi{na rabota i za posebni zaslugi za izgradbata i razvojot na Republika Makedonija za suverenosta, nezavisnosta i teritorijalniot integritet na Republika Makedonija, kako i za isklu~itelen pridones za nejzinoto me|unarodno priznavawe, vospostavuvawe, razvivawe i zacvrstuvawe na miroqubivata sorabotka i prijatelskite odnosi me|u Republika Makedonija i drugi dr`avi i za jaknewe na nejzinata me|unarodna polo`ba i ugled.

Ordenot na Republikata se dodeluva i na {efovi na dr`avi i na vladi kako i na drugi najistaknati stranski li~nosti za izvonredni zaslugi za vospostavuvaweto, razvivaweto i zacvrstuvaweto na prijatelskite odnosi i miroqubivata ramnopravna sorabotka me|u Republika Makedonija i drugi dr`avi.

2. Ordenot "Ilinden 1903-1944" se dodeluva na istaknati li~nosti za vonredni zaslugi vo borbite za nacionalno i socijalno osloboduvawe, vo Narodnoosloboditelnata vojna i pobedata nad fa{izmot, za sozdavaweto na Republika Makedonija i za suverenosta, nezavisnosta, bezbednosta i teritorijalniot integritet, kako i za isklu~itelen pridones za nejziniot dr`avno-praven i op{testven razvoj i za jaknewe na me|unacionalnite odnosi.

3. Ordenot "Osmi septemvri" so lenta i Ordenot "Osmi septemvri" na |erdan se dodeluvaat na istaknati li~nosti od Republika Makedonija za izvonredni zaslugi vo konstituiraweto i izgradbata na Republika Makedonija, kako suverena, samostojna, demokratska i socijalna dr`ava po miren pat, kako i za isklu~itelen pridones za vospostavuvawe, razvivawe i zacvrstuvawe na prijatelski odnosi i miroqubiva ramnopravna sorabotka so drugi dr`avi i me|unarodni ustanovi i organizacii i za afirmirawe i jaknewe na nejzinata me|unarodna polo`ba i ugled.

Ordenot "Osmi septemvri" so lenta i Ordenot "Osmi septemvri" na |erdan se dodeluvaat i na pretsedateli na parlamenti i na vladi, na drugi visoki stranski dr`avnici i na najvisoki funkcioneri na me|unarodni ustanovi i organizacii za isklu~itelni zaslugi za vospostavuvawe, razvivawe i zacvrstuvawe na prijatelski odnosi i miroqubiva ramnopravna sorabotka me|u soodvetnata dr`ava, odnosno ustanova ili organizacija i Republika Makedonija, kako i za isklu~itelen pridones za jaknewe na nejzinata me|unarodna polo`ba i ugled.

4. Ordenot za zaslugi za Republika Makedonija so zlaten venec, Ordenot za zaslugi za Republika Makedonija so srebren venec i Ordenot za zaslugi za Republika Makedonija so bronzen venec se dodeluvaat na istaknati li~nosti od Republika Makedonija, na {efovi na diplomatsko-konzularni pretstavni{tva na drugi dr`avi i na me|unarodni ustanovi i organizacii, akreditirani vo Republika Makedonija i na stranski dr`avjani i stranski ustanovi i organizacii, za osobeni zaslugi za suverenosta, nezavisnosta i teritorijalniot integritet na Republika Makedonija, za uspe{no organizirawe i efikasno ostvaruvawe na funkciite na organite na dr`avnata vlast, za osobeno zna~ajni ostvaruvawa vo stopanstvoto, obrazovanieto, naukata, kulturata, pronao|a{tvoto, zdravstvoto, socijalnata politika, sportot i ekologijata i za osoben pridones za uspe{no organizirawe i efikasno funkcionirawe na ustanovite i organizaciite vo ovie oblasti za zaslugi za ostvaruvawe i unapreduvawe na me|unacionalnite odnosi vo Republika Makedonija, za osobeni zaslugi za uspe{no ostvaruvawe i unapreduvawe na odnosite i sorabotkata na Republika Makedonija so drugi dr`avi i so me|unarodni ustanovi i organizacii, kako i za nejzinoto afirmirawe vo svetot vo oddelni oblasti i dejnosti.

5. Ordenot za voeni zaslugi so zlaten {tit, Ordenot za voeni zaslugi so srebren {tit i Ordenot za voeni zaslugi so bronzen {tit se dodeluvaat na istaknati voeni stare{ini za izvonredni uspesi vo rakovodeweto i komanduvaweto so partizanskite odredi i edinicite na Narodnoosloboditelnata vojska na Makedonija, kako i za izvonredni zaslugi za organiziraweto, izgradbata i jakneweto na vooru`enite sili i na odbranbenata sposobnost na Republika Makedonija i za rakovodeweto i komanduvaweto so voeni edinici ili ustanovi {to pridonesuvaat za nivnoto osposobuvawe za uspe{na i efikasna odbrana na nezavisnosta i teritorijalniot integritet na Republikata; na stare{ini na voeni edinici i na voeni ustanovi koi so svojot primer i ume{nost vo rakovodeweto so edinicata, odnosno so ustanovata sozdavaat uslovi za postignuvawe na isklu~itelno dobri uspesi ili koi se odlikuvaat so stare{inski i vojni~ki osobini {to im slu`at za primer na drugite stare{ini i na vojnicite, kako i na gra|anski lica na slu`ba vo vooru`enite sili na Republika Makedonija za postignuvawe na osobeni rezultati od zna~ewe za odbranata na Republikata, na voeni edinici i voeni ustanovi za pove}egodi{no uspe{no rabotewe i postignuvawe na osobeni rezultati vo razvivaweto i jakneweto na vooru`enite sili na Republika Makedonija.

Ordenot za voeni zaslugi so zlaten {tit, Ordenot za voeni zaslugi so srebren {tit i Ordenot za voeni zaslugi so bronzen {tit, mo`at da se dodeluvaat i na voenite edinici koi gi prodol`uvaat tradiciite na voenite edinici na Narodnoosloboditelnata vojna na Makedonija, kako i na pripadnici na stranski vooru`eni sili za osoben pridones za uspe{no ostvaruvawe i unapreduvawe na odnosite i sorabotkata me|u vooru`enite sili na nivnata dr`ava i vooru`enite sili na Republika Makedonija.

6. Ordenot za hrabrost so zlatni zraci, Ordenot za hrabrost so srebreni zraci i Ordenot za hrabrost so bronzeni zraci se dodeluvaat na pripadnicite na vooru`enite sili na Republika Makedonija, na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti i na drugi lica za posebna li~na hrabrost i samopregor vo odbranata na nezavisnosta i teritorijalniot integritet na Republika Makedonija, vo za{titata na nejziniot ustaven poredok, vo spre~uvaweto na naru{uvawata na javniot red i mir vo pogolem obem, ili vo spasuvaweto na ~ove~ki `ivoti ili na materijalni dobra vo isklu~itelno opasni situacii.

^len 12

Medalite na Republika Makedonija se dodeluvaat:

1. Medalot za zaslugi se dodeluva za postignati rezultati vo izvr{uvaweto na doverenite zada~i so {to se pridonesuva za sestran razvoj na Republika Makedonija, kako i za razvivawe na prijatelski odnosi me|u Republika Makedonija i drugi dr`avi.

2. Medalot za voeni zaslugi se dodeluva na voeni stare{ini i vojnici koi uspe{no gi izvr{uvaat postavenite zada~i ili koi se odlikuvaat so stare{inski, odnosno vojni~ki osobini {to slu`at za primer na drugite stare{ini i vojnici.

Medalot za voeni zaslugi se dodeluva i na gra|anski lica vo Slu`ba na Armijata na Republika Makedonija za uspe{no izvr{uvawe na zada~ite i obvrskite od interes za odbranata na zemjata.

3. Medalot za hrabrost se dodeluva na pripadnici na vooru`enite sili na Republika Makedonija, na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti i na drugi li~nosti za poka`ana li~na hrabrost i samopregor vo odbranata na teritorijalniot integritet na Republika Makedonija, ili vo spasuvaweto na ~ove~ki `ivoti ili materijalni dobra vo opasni situacii.

4. Medalot za hrabrost so dabov list se dodeluva na pripadnicite na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti za posebni zaslugi i dolgogodi{no anga`irawe pri vr{ewe na rabotite i zada~ite; posebno anga`irawe vo spasuvawe ili za{tita na `ivotot, imotot i zdravjeto na gra|anite, posebno anga`irawe vo spre~uvaweto na naru{uvaweto na javniot red i mir vo pogolem obem ili zaradi osobeni zaslugi i pridones vo me|unarodnata afirmacija na Ministerstvoto.

^len 13

Opisot i kvalitetot na odlikuvawata i priznanijata vo smisla na ovoj zakon, se ureduva so poseben akt {to go donesuva pretsedatelot na Republika Makedonija.

^len 14

Priznanija na Republika Makedonija se:

1. Povelba na Republika Makedonija i

2. Plaketa na Republika Makedonija.

^len 15

Priznanijata na Republika Makedonija se dodeluvaat:

1. Povelbata na Republika Makedonija se dodeluva na dr`avjani na Republika Makedonija i na dr`avjani na drugi dr`avi, na pravni lica i na me|unarodni ustanovi i organizacii za poseben pridones za razvojot na Republika Makedonija, za osobeni zaslugi vo razvivaweto i unapreduvaweto na me|unarodnite odnosi i na sorabotkata na Republika Makedonija i drugi dr`avi i me|unarodni ustanovi i organizacii i jakneweto na nejzinata me|unarodna polo`ba i ugled.

2. Plaketata na Republika Makedonija se dodeluva na poedinci, organizacii, zdru`enija, kulturno-umetni~ki, sportski i drugi dru{tva za uspe{no organizirawe i pretstavuvawe na dostignuvawata od soodvetnata oblast vo zemjata i vo stranstvo.

^len 16

Odlikuvawata se dodeluvaat so ukaz na pretsedatelot na Republika Makedonija, a priznanijata se dodeluvaat so odluka na pretsedatelot na Republika Makedonija.

Odlikuvawa i priznanija na pretsedatelot na Republikata mu se dodeluvaat so odluka na Sobranieto na Republika Makedonija.

Ukazite i odlukite za dodeluvawe na odlikuvawa i priznanija se objavuvaat vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".

^len 17

Pretsedatelot na Republika Makedonija dodeluva odlikuvawa i priznanija po svoja inicijativa ili po inicijativa na nadle`ni dr`avni organi ili tela utvrdeni so ovoj zakon.

Inicijativa za dodeluvawe na odlikuvawa i priznanija mo`at da podnesat Sobranieto na Republika Makedonija, Vladata na Republika Makedonija, gra|ani na Republika Makedonija, pravno lice, edinica na lokalnata samouprava, kulturno-umetni~ki i sportski dru{tva.

Za dodeluvawe odlikuvawa i priznanija na dr`avjani na drugi dr`avi, stranski i me|unarodni ustanovi i organizacii i ~lenovi na stranski dr`avni delegacii, na voeni lica, voeni edinici i voeni ustanovi na Republika Makedonija i gra|anski lica na Slu`ba vo Armijata vo Republika Makedonija i na pripadnicite na Ministerstvoto za vnatre{ni raboti inicijativa podnesuva Vladata na Republika Makedonija.

Inicijativite od stavovite 2 i 3 na ovoj ~len se dostavuvaat do Komisijata na pretsedatelot na Republika Makedonija nadle`na za odlikuvawa i priznanija (Komisija za odlikuvawa i priznanija).

Predlozi za dodeluvawe odlikuvawa i priznanija do pretsedatelot na Republika Makedonija podnesuva Komisijata za odlikuvawa i priznanija.

^len 18

Na nositelite na odlikuvawata, Komisijata za odlikuvawa i priznanija im izdava uverenie za dodelenoto odlikuvawe.

Za oddelni odlikuvawa {to }e gi opredeli pretsedatelot na Republika Makedonija, na nositelite na odlikuvawata im se izdava i povelba. Povelbata ja potpi{uva pretsedatelot na Republika Makedonija, ili po negovo ovlastuvawe pretsedatelot na Komisijata za odlikuvawa i priznanija.

^len 19

Odlikuvaweto mo`e da go nosi samo odlikuvanoto lice.

Odlikuvanoto lice, za vreme na dr`avni praznici i vo drugi sve~eni priliki ima moralna obvrska i ~est e da go nosi dodelenoto odlikuvawe.

Odlikuvanoto pravno lice, kako i voenite edinici, odnosno voenite ustanovi obezbeduvaat uslovi odlikuvawata i povelbite ili uverenijata za odlikuvawe da se izlagaat na posebno mesto i na na~in dostoen na zaslugite za koi im se dodeleni odlikuvawata.

^len 20

Odlikuvawata i priznanijata se vra~uvaat na posebna sve~enost organizirana za taa cel.

^len 21

Nositelite na odlikuvawa i priznanija mo`at povtorno da bidat odlikuvani so isto odlikuvawe, odnosno da dobijat isto priznanie.

^len 22

Odlikuvaweto, odnosno priznanieto na posmrtno odlikuvano lice i na odlikuvaweto, odnosno priznanieto {to na odlikuvanoto lice ne mu e predadeno dodeka bilo `ivo, kako i dokumentite za odlikuvaweto, im se predavaat na ~lenovite na negovoto semejstvo. Kako ~lenovi na semejstvoto vo smisla na ovoj zakon se smetaat: bra~niot drugar, decata, vnucite, roditelite i bra}ata i sestrite na odlikuvanato lice.

Po smrtta na odlikuvanoto lice, odnosno po prestanokot so rabotata na pravnoto lice, dodelenoto odlikuvawe go prezemaat i go ~uvaat ~lenovite na semejstvoto na odlikuvanoto lice, odnosno pravnite sledbenici na odlikuvanoto pravno lice.

Vo soglasnost so ~lenovite na semejstvoto na odlikuvanoto lnce koe po~inalo, odnosno na pravnite sledbenici na odlikuvanoto pravno lice {to prestanalo so rabota, odlikuvaweto mo`e da im se predade na ~uvawe i koristewe na muzei ili sli~ni ustanovi.

Ako ~lenovite na semejstvoto na odlikuvanoto lice koe po~inalo ne se `ivi, odnosno nema pravni sledbenici na odlikuvanoto pravno lice, odlikuvawata i dokumentite za odlikuvawata i priznanijata se vra}aat na Komisijata za odlikuvawa i priznanija.

Odlikuvawata {to spored stavot 4 na ovoj ~len í se vra}aat na Komisijata za odlikuvawa i priznanija, mo`at po odluka na pretsedatelot na Republika Makedonija da im se predadat na ~uvawe i koristewe na muzei ili drugi sli~ni ustanovi.

^len 23

Odlikuvawata i priznanijata, povelbite i uverenijata za odlikuvaweto mo`at da se nosat, odnosno da se koristat samo za soodvetni celi i na pristoen na~in.

^len 24

Po barawe na odlikuvanoto lice {to }e go zagubi odlikuvaweto, pretsedatelot na Komisijata za odlikuvawa i priznanija, vrz osnova na raspolo`livite slu`beni podatoci za odlikuvaweto, }e izdade novo odlikuvawe so soodveten nadomest.

Iznosot na nadomestot za oddelni odlikuvawa go opredeluva Komisijata.

Vrz osnova na dokazite deka zagubeniot dokument za odlikuvawe e oglasen za neva`e~ki, Komisijata izdava negov duplikat.

^len 25

Pretsedatelot na Republika Makedonija }e go odzeme odlikuvaweto ako:

- odlikuvanoto lice so pravosilna sudska presuda e osudeno na bezuslovna kazna zatvor za krivi~ni dela protiv Republika Makedonija, protiv ~ove~nosta i me|unarodnoto pravo, protiv ugledot na stranska dr`ava ili me|unarodna organizacija, kako i za krivi~ni dela protiv vooru`enite sili na Republika Makedonija i

- odlikuvanoto lice so pravosilna sudska presuda e osudeno na bezuslovna kazna zatvor za krivi~no delo za koe e propi{ana kazna zatvor vo traewe od najmalku pet godini.

Nadle`niot sud e dol`en za pravosilnosta na presudata od stavot 1 na ovoj ~len, najdocna vo rok od 15 dena, da go izvesti pretsedatelot na Republikata.

Pretsedatelot na Republikata mo`e po svoja inicijativa ili po predlog od ovlastenite inicijatori od ~len 17 na ovoj zakon da odzeme odlikuvawe i poradi povreda na odredbite na ~lenot 20 od ovoj zakon.

Odlukata za odzemawe na odlikuvaweto se objavuva vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".

Odzemenoto odlikuvawe se vra}a na Komisijata za odlikuvawa i priznanija.

^len 26

Odlikuvanoto lice {to so pravosilna sudska prssuda }e bide osudeno na bezuslovna kazna zatvor, a taa kazna ne povlekuva posledica odzemawe na odlikuvawe, ne mo`e da go nosi odlikuvaweto za vreme na izdr`uvawe na kaznata.

^len 27

So pari~na kazna od 50 do 200 plati }e se kazni za stopanski prestap pravnoto lice ako neovlasteno izrabotuva i pu{ta vo promet odlikuvawa, nivni minijaturi, zna~ki ili drugi predmeti {to imaat forma ili izgled na odlikuvawe na Republika Makedonija (~len 6 stavovi 1 i 2).

So pari~na kazna od pet do deset plati }e se kazni za stopanski prestap od stav 1 na ovoj ~len i odgovornoto lice na pravnoto lice.

Za dejstvijata od stavot 1 na ovoj ~len }e se kazni za prekr{ok fizi~ko lice so pari~na kazna od edna pettina do edna polovina od plata.

Za dejstvieto od stavot 1 na ovoj ~len se izrekuva i merka odzemawe na zna~kite i drugite predmeti {to imaat forma ili izgled na odlikuvawe na Republika Makedonija i odzemawe na protivpravnata imotna korist.

^len 28

So pari~na kazna od ~etiri do deset plati }e se kazni za prekr{ok pravnoto lice ako na nedostoen na~in upotrebi ili koristi odlikuvawe, povelba ili uverenie za odlikuvaweto (~lenovi 19 i 22).

Za dejstvieto od stavot 1 na ovoj ~len }e se kazni za prekr{ok i odgovornoto lice vo pravnoto lice so pari~na kazna do edna pettina od plata.

^len 29

So pari~na kazna od edna desettina do edna petgina od plata }e se kazni za prekr{ok fizi~ko lice ako:

- na navredliv na~in se obide da simne ili mu go simne odlikuvaweto na odlikuvanoto lice (~len 19 stav 1);

- neovlasteno nosi odlikuvawe, a ne e odlikuvan (~len 19 stav 1) i

- go nosi odlikuvaweto na nedostoen na~in (~len 23).

^len 30

So pari~na kazna od edna desettina do edna pettina od plata }e se kazni za prekr{ok odlikuvanoto lice ako:

- otu|i odlikuvawe (~len 6 stav 1) i

- nosi odlikuvawe sprotivno na odredbite na ~lenovite 23 i 26.

^len 31

Pretsedatelot na Republika Makedonija, aktite za ordenite i medalite }e gi donese vo rok od {est meseci od denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon.

^len 32

Dr`avjanite na Republika Makedonija, odlikuvani vrz osnova na porane{nite propisi za odlikuvawe imaat pravo da gi nosat tie odlikuvawa, na na~in i pod uslovi utvrdeni so ovoj zakon.

^len 33

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija"