ZAKON ZA PROSVETNATA INSPEKCijA
Objaven vo "Slu`ben vesnik na R.M." broj 33/95 od 05 juli 1995 god.
I. OP[TI ODREDBI
^len 1
So ovoj zakon se ureduvaat nadle`nostite, ovlastuvawata i organizacijata na prosvetnata inspekcija {to ja vr{i Republi~kiot prosveten inspektorat (vo natamo{niot tekst: Inspektoratot).
^len 2
Inspektoratot vr{i nadzor nad izvr{uvaweto na zakonite, drugite propisi i op{ti akti so koi se ureduva dejnosta na obrazovanieto i vospitanieto vo ustanovite za predu~ili{noto, osnovnoto i srednoto obrazovanie i vospitanie, visokoto obrazovanie, u~eni~kite i studentskite domovi (vo natamo{niot tekst: javni i privatni obrazovno-vospitni ustanovi).
II. NADLE@NOSTI NA INSPEKTORATOT
^len 3
Inspektoratot vr{i nadzor na:
1. postoeweto uslovi za vr{ewe na dejnosta vo obrazovno-vospitnite ustanovi;
2. primenata na programi za vospitno-obrazovnata dejnost vo predu~ili{noto vospitanie i obrazovanie;
3. ostvaruvaweto zadol`itelnost vo osnovnoto vospitanie i obrazovanie;
4. primenata na nastavnite planovi i programi vo osnovnoto i srednoto obrazovanie i vospitanie;
5. upotrebata na odobrenite u~ebnici i prira~nici vo osnovnoto i srednoto obrazovanie i vospitanie;
6. ostvaruvaweto na godi{nata programa za rabota vo javnite i privatnite obrazovno-vospitni ustanovi, koja se odnesuva na nedelniot i dnevniot broj ~asovi vo teoretska nastava i obrazovna rabotna praktika, traewe na nastavniot ~as, po~etokot i zavr{uvaweto na u~ebnata godina, realizirani nastavni denovi, brojot na ~asovite na nastavnicite, brojot na u~enicite vo paralelkite i brojot na decata vo vospitnite grupi;
7. zapi{uvaweto, ocenuvaweto, napreduvaweto, pofalbite, nagradite, primenata na pedago{ki merki, polagaweto na ispiti i drugite prava i obvrski na u~enicite;
8. stru~nata podgotovka, stru~noto i pedago{koto usovr{uvawe i polagaweto stru~en ispit na vosptuva~i i nastavnici;
9. primenata na kriteriumite, utvrdeni so zakon, za raspredelba na sredstva;
10. primenata na eksperimentalnite planovi i programi;
11. sledewe na nastavata za vreme na {trajk;
12. vodeweto pedago{ka evidencija i dokumentacija i izdavaweto sviditelstva, uverenija i diplomi;
13. postapkata za donesuvawe planovi za obrazovnata dejnost vo visokoto obrazovanie;
14. uslovite i postapkata za izbor na nastavno-nau~nite, nau~nite rabotnici i sorabotnici vo visoko obrazovnite ustanovi i
15. verifikacija na dejnosta vo javnite i privatnite obrazovno-vospitni ustanovi.
Nadzorot od stav 1 na ovoj ~len go opfa}a i nadzorot nad primenata na op{tite akti na javnite i privatnite ustanovi doneseni vrz osnova na zakon i drugi propisi.
^len 4
Vo vr{eweto na dejnosta, Inspektoratot sorabotuva so organi i slu`bi {to vr{at inspekciski nadzor, Pedago{kiot zavod na Makedonija i drugi organi i slu`bi.
III. ORGANIZACIJA NA INSPEKTORATOT
^len 5
Inspektoratot e organ vo sostav na Ministerstvoto za obrazovanie i fizi~ka kultura.
^len 6
Rabotite od nadle`nost na Inspektoratot gi vr{at republi~kite prosvetni inspektori (vo natamo{niot tekst: inspektori).
^len 7
Rabotata na Inspektoratot ja rakovodi glaven republi~ki prosveten inspektor, a vo negovo otsustvo go zamenuva zamenikot na glavniot republi~ki prosveten inspektor.
^len 8
Nazivot na rabotite, zada~ite i delokrutot na rabotite se ureduvaat so aktot za sistematizacija na rabotite i zada~ete na Minsterstvoto za obrazovanie i fizi~ka kultura i programata za rabota na Inspektoratot.
^len 9
Glavniot republi~ki prosveten inspektor i negoviot zamenik gi imenuva i razre{uva Vladata po predlog na ministerot za obrazovanie i fizi~ka kultura.
^len 10
Inspektorite gi nazna~uva i razre{uva od dol`nost ministerot za obrazovanie i fizi~ka kultura po predlog na glavniot republi~ki prosveten inspektor, a vo soglasnost so Vladata.
^len 11
Inspektor mo`e da bide lice koe ima zavr{eno fakultet za obrazuvawe na nastavnici, visoko obrazovanie i se zdobilo so pedago{ko-psiholo{ka i metodska podgotovka i pet godini vospitno-obrazovna rabota ili Praven fakultet so pet godini rabotno iskustvo od problematikata na obrazovanieto i vospitanieto.
^len 12
Na sekoj 30 obrazovno-vospitni ustanovi za vr{ewe nadzor se nazna~uva eden inspektor.
^len 13
Slu`benoto svojstvo na inspektorot se utvrduva so posebna legitimacija.
Obrazecot na legitimacijata i na~inot na nejzinoto izdavawe go utvrduva ministerot za obrazovanie i fizi~ka kultura.
IV. DOL@NOSTI I OVLASTUVAWE NA INSPEKTORITE
^len 14
Vo vr{eweto na rabotite od svojata nadle`nost inspektorite se ovlasteni:
1. da ostvaruvaat uvid vo izvr{uvaweto na zakonite, drugite propisi i op{ti akti vo javnite i privatnite obrazovno-vospitni ustanovi i da baraat potrebni podatoci za toa;
2. da naredat izvr{uvawe na zakonite i drugite propisi i merki, odnosno otstranuvawe na konstatiranite nedostatoci proizlezeni od primenata na nezakonski merki ili od povredata na zakonot i drugite propisi;
3. da go zabranat sproveduvaweto na nezakonskite merki;
4. predlaga poveduvawe postapka za poni{tuvawe na ispiti pri ~ie sproveduvawe se povredeni propisi i poni{tuvawe na svidetelstva, diplomi i drugi javni ispravi dobieni od tie ispiti;
5. predlaga poveduvawe postapka za poni{tuvawe na svidetelstva, uverenija i diplomi izdadeni od vospitno-obrazovni ustanovi koi nemaat dozvola za rabota i
6. izdava privremena zabrana za koristewe, (odnosno) upotreba na osporuvanite svidetelstva, uverenija i diplomi se do donesuvawe pravilna odluka za nivna validnost.
^len 15
Inspektorite se dol`ni vajmalku edna{ godi{no da izvr{uvaat uvid vo sproveduvaweto na zakonite i drugite propisi vo javnite i privatnite obrazovno-vospitni ustanovi.
^len 16
Ako inspektorot pri vr{eweto na nadzorot utvrdi deka so povreda na zakon ili drug propis e storen prekr{ok, stopanski prestap ili krivi~no delo, dol`en e bez odlagawe da podnese barawe za prekr{o~na postapka, odnosno prijava za poveduvawe postapka za stopanski prestap, odnosno krivi~no delo.
^len 17
Za izvr{eniot nadzor, utvrdenite sostojbi, prezemenite dejstva i prezemenite merki inspektorot sostavuva zapisnik.
Dokolku inspektorot utvrdi deka ne se izvr{uvani zakonite, drugite propisi i op{ti akti, donesuva re{enie so koe se nareduva izvr{uvawe opredeleni merki vo odreden rok, no najmnogu do 15 dena.
^len 18
Protiv re{enieto na prosvetniot inspektor mo`e da se izjavi `alba do ministerot za obrazovanie i fizi~ka kultura vo rok od osum dena od priemot na re{enieto.
@albata ne go odlo`uva izvr{uvaweto na re{enieto.
^len 19
Inspektorot, koga vrvr{eweto na inspekciskiot nadzor }e utvrdi povreda na zakon ili drug propis nad ~ie izvr{uvawe vr{i nadzor drug inspekciski organ ili drug organ ili slu`ba, }e go izvesti za toa nadle`niot organ, odnosno slu`ba.
^len 20
Zapisnikot od izvr{eniot nadzor i re{enieto od ~len 19 na ovoj zakon, inspektorot e dol`en da go dostavi preku Inspektoratot do Ministerstvoto za obrazovanie i fizi~ka kultura, do javnata i privatnata ustanova, kade {to e vr{en nadzor i do Pedago{kiot zavod na Makedonija.
^len 21
Javnata i privatnata ustanova e dol`na da go izvesti Inspektoratot za izvr{uvawe na re{enieto.
^len 22
Inspektorot e odgovoren ako:
1. pri vr{eweto na nadzorot so re{enie ne naredi prezemawe merki i dejstva koi po zakonot bil dol`en da gi prezeme;
2. gi pre~ekori svoite zakonski ovlastuvawa;
3. ja zloupotrebi slu`benata dol`nost i
4. ne podnese prijava, odnosno ne gi izvesti nadle`nite organi za utvrdenite nepravilnosti i nedostatoci.
^len 23
Inspektorot vodi evidencija za izvr{enite nadzori.
Na~inot na vodewe evidencija od stav 1 na ovoj ~len go propi{uva ministerot za obrazovanie i fizi~ka kultura.
^len 24
Inspektoratot donesuva godi{na programa za rabota koja se realizira so operativnite mese~ni i trimese~ni programi.
^len 25
Glavniot republi~ki prosveten inspektor, odnosno negoviot zamenik se dol`ni da:
- vr{at nadzor nad rabotata na inspektorite;
- ja usoglasuvaat rabotata na inspektorite i
- davaat zadol`itelni instrukcii za rabota na inspektorite, stru~na pomo{ i drugo.
V. KAZNENI ODREDBI
^len 26
So pari~na kazna od ~etiri do dvaeset plati }e se kazni za prekr{ok javnata i privatnata obrazovno-vospitna ustanova ako:
1. go spre~i ili popre~uva inspektorot vo vr{ewe na rabotite na prosvetnata inspekcija (~len 14);
2. na prosvetniot inspektor ne mu gi dade potrebnite podatoci za vr{ewe na rabotite na prosvetnata inspekcija (~len 14);
3. ne gi izvr{i naredenite merki ili dejstva (~len 14 i ~len 17 stav 2).
Za prekr{ok od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni so pari~na kazna od edna do tri plati i direktorot na javnata ili privatnata vospitno-obrazovna ustanova.
Za prekr{ok od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni so pari~na kazna od edna desettina do edna polovina od plata i fizi~koto lice vo javnata ili privatnata obrazovno-vospitna ustanova.
VI. PREODNI I ZAVR[NI ODREDBI
^len 27
So denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon prestanuva da va`i Zakonot za prosvetna inspekcija ("Slu`ben vesnik na SRM" broj 17/74 i 11/91) i odredbite na Zakonot za naso~enoto obrazovanie ("Slu`ben vesnik na SRM" broj 16/85, 2/86, 29/86, 7/88, 12/89, 29/89, 12/90, 11/91 i "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija" broj 40/91 i 15/94), koi se odnesuvaat na prosvetnata inspekcija.
^len 28
Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".