ZAKON ZA KONTROLA NA PREDMETITE OD SKAPOCENI METALI

Objaven vo "Slu`ben vesnik na R.M."broj 23/95 od 27 april 1995 god.

^len 1

So ovoj zakon se ureduva kontrola na predmetite od skapoceni metali, nivniot sotav i sodr`ina (finost), na~inot na nivnoto ispituvawe, `igosuvawe, uslovite za pu{tawe vo promet i nadzorot.

^len 2

Predmeti od skapoceni metali, vo smisla na ovoj zakon se: nakit, ukrasi i drugi predmeti izraboteni od zlato, srebro i platina odnosno od leguri na tie metali.

^len 3

Predmetite od skapoceni metali od ~len 2 na ovoj zakon mo`at da se pu{taat vo promet ako po svojot sostav i sodr`ina (finost) im odgovaraat na uslovite propi{ani so ovoj zakon.

Predmetite od skapoceni metali pred pu{taweto vo promet zadol`itelno se ispituvaat i `igosuvaat spored odredbite na ovoj zakon.

^len 4

Rabotite od oblasta na kontrolata na predmetite od skapoceni metali utvrdeni so ovoj zakon i drugi propisi, gi vr{i Zavodot za standardizacija i metrologaja.

^len 5

Predmetite od skapoceni metali mo`at da se proizveduvaat od leguri, i toa od:

1) zlato so srebro, zlato so bakar, zlato so srebro i bakar, ili zlato so nikel i paladium (predmeti od zlato);

2) srebro so bakar (predmeti od srebro);

3) platina so srebro i bakar (predmeti od platina).

Na legurite od stav 1 na ovoj ~len mo`e da im se dodavaat i drugi metali.

Proizvoditelot e dol`en, pri podnesuvaweto na predmetite od stav 2 na ovoj ~len na `igosuvawe, da nazna~i koi metali i vo kolkavo koli~estvo í se dodadeni na legurata.

^len 6

Iridiumot {to se nao|a vo legurata na predmetot od platina se smeta kako platina.

Predmetite od srebro {to se pozlateni se smetaat kako predmeti od srebro.

^len 7

Finosta na zlatoto, srebroto i platinata vo predmetite od skapoceni metali se ozna~uva vo ilijaditi delovi od nivnata masa (H/1000).

Predmetite od skapoceni metali moraat da gi imaat slednive stepeni na finost:

1) predmeti od zlato:

2) predmeti od srebro:

3) predmeti od platina:

950 iljaditi (950/1000).

Po isklu~ok od odredbite na stav 2 od ovoj ~len , predmetite od skapoceni metali izraboteni so kovawe (zlatnici, srebrenici, spomen plaketi i sli~no) mo-raat da ja imaat slednata finost:

1) predmeti od zlato 900 iljaditi (900/1000);

2) predmeti od srebro 925 iljaditi (925/1000).

^len 8

Predmetite od zlato i predmetite od srebro {to imaat finost pogolema od finosta propi{ana za opredeleniot stepen vo ~len 7 na ovoj zakon, a pomala od naredniot povisok stepen, se smetaat kako da ja imaat finosta na poniskiot stepen.

^len 9

Proizvoditelot e dol`sn predmetot od skapocen metal da go obele`i so svoj znak (vo natamo{niot tekst: znak na proizvoditelot) i so oznaka na finosta.

Odredbata od stav 1 na ovoj ~len ne se odnesuva na predmetite od skapoceni metali so masa do eden gram.

^len 10

Ministerot za stopanstvo gi propi{uva tehni~kite uslovi {to proizvoditelot na predmetite od skapoceni metali mora da gi ispolni za dobivawe na znak na proizvoditelot.

Znakot na proizvoditelot se opredeluva so re{enie za znak na proizvoditelot {to go donesuva direktorot na Zavodot.

Protiv re{enieto od stav 2 na ovoj ~len mo`e vo rok od 8 (osum) dena od priemot na re{enieto, da se izjavi `alba do Ministerstvoto za stopanstvo.

Znakot na proizvoditelot mora da bide registriran vo Zavodot.

Ministerot za stopanstvo go propi{uva obrazecot na registarot od stav 4 na ovoj ~len i na~inot na negovoto vodewe.

^len 11

Proizvoditelot ne mo`e na predmetite od skapoceni metali da stava drugi oznaki, osven edna oznaka na finost i eden znak na proizvoditelot.

^len 12

Pred pu{taweto vo promet, prsdmetite od skapoceni metali zadol`itelno se ispituvaat vo pogled na sostavot i finosta.

Ispravnosta na predmetite od skapoceni metali vo pogled na sostavot i finosta se potvrduva so vtisnuvawe na `ig za stepenot na finosta.

^len 13

Ispituvaweto i `igosuvaweto na predmeti od skapoceni metali go vr{i Zavodot.

Na~inot na ispituvawe i `igosuvawe na predmeti od skapoceni metali go propi{uva ministerot za stopanstvo.

^len 14

Na zadol`itelno ispituvawe i `igosuvawe ne podle`at:

1) aparatite i instrumentite {to slu`at za istra`uva~ki celi, aparatite i instrumentite {to slu`at za zdravstveni celi, sredstvata za proizvodstvo i sredstvata za laboratoriski ispituvawa;

2) predmetite od skapoceni metali {to celosno se prevle~eni so emajl, skapocen kamen, biser ili so drugi sli~ni materijali;

3) predmetite od skapoceni metali {to imaat nau~na, umetni~ka, istoriska ili kulturna vrednost;

4) okovite na skapoceniot kamen, biserot ili na drug predmet kaj koj masata na skapoceniot metal e nezna~itelna;

5) percata za penkala.

^len 15

Predmetite od skapoceni metali nameneti za izvoz ne podle`at na zadol`itelno ispituvawe i `igosuvawe.

^len 16

Predmetite od skapoceni metali vo li~na sopstvenost podle`at na zadol`itelno ispituvawe i `igosuvawe samo ako imatelot gi pu{ta vo promet.

Zavodot e dol`en, po barawe na imatelot na predmet od skapocen metal, da izvr{i ispituvawe i `igosuvawe na takviot predmet iako imatelot ne go pu{ta predmetot vo promet.

Ako pri ispituvaweto se utvrdi deka predmetot od skapocen metal od stav 2 na ovoj ~len go nema ni najniskiot stepen na finost od ~len 7 na ovoj zakon, takviot predmet }e mu se vrati na negoviot imatel ne`igosan.

^len 17

Pretprijatijata i drugi pravni i fizi~ki lica {to vr{at izmena ili prerabotka na predmeti od skapoceni metali, moraat izmenetite ili prerabotenite predmeti od skapoceni metali da gi podnesat na ispituvawe i `igosuvawe.

^len 18

Ispituvaweto i `igosuvaweto na predmetite od skapoceni metali se vr{i, po pravilo, vo slu`benite prostorii na Zavodot.

Po isklu~ok od odredbata na stav 1 na ovoj ~len, so propis pgto go donesuva ministerot za stopanstvo, }e se opredeli pod koi uslovi ispituvaweto i `igosuvaweto na predmetite od skapoceni metali mo`e da se vr{i nadvor od slu`benite prostorii na Zavodot.

Ako Zavodot po barawe na proizvoditelot ili uvoznikot utvrdi deka se ispolneti uslovite od stav 2 na ovoj ~len, }e donese re{enie ispituvaweto i `igosuvaweto na predmetite od skapoceni metali da se vr{i vo rabotnite prostorii na podnositelot na baraweto.

Zavodot }e donese re{enie so koe }e go ukine re{enieto izdadeno vrz osnova na stav 3 na ovoj ~len, ako dopolnitelno utvrdi deka rabotnite prostorii i opremata za ispituvawe i `igosuvawe na predmetite od skapoceni metali ne gi ispolnuvaat uslovite od stav 2 na ovoj ~len.

Protiv re{enijata od stavovite 3 i 4 na ovoj ~len mo`e da se izjavi `alba do Ministerstvoto za stopanstvo.

^len 19

Za ispituvawe na predmetite od skapoceni metali podnositelot e dol`en da podnese pismena prijava vo koja }e go nazna~i vidot na predmetot, brojot na par~iwata, masata i sostavot na legurata.

Pri podnesuvaweto na uvezeni predmeti od skapoceni metali na ispituvawe i `igosuvawe, osven prijavata od stav 1 na ovoj ~len, se podnesuva i carinska deklaracija.

^len 20

Ako Zavodot so ispituvawe utvrdi deka podneseniot predmet od skapocen metal ja ima finosta od ~len 7 na ovoj zakon, }e izvr{i `igosuvawe na predmetot.

Ako so ispituvaweto se utvrdi deka podneseniot predmet, go nema ni najniskiot stepen na finost od ~len 7 na ovoj zakon, Zavodot }e donese re{enie so koe }e go odbie baraweto za `igosuvawe.

Protiv re{enieto so koe e odbieno baraweto za `igosuvawe mo`e vo rok od 8 dena od priemot na re{enieto da se izjavi `alba do Ministerstvoto za stopanstvo.

Po kone~nosta na re{enieto deka podneseniot predmet go nema ni najniskiot stepen na finost od ~len 7 na ovoj zakon, Zavodot na pogoden na~in }e go napravi predmetot nepodoben za pu{tawe vo promet (}e go ise~e, skr{i i sli~no).

Odredbata od stav 4 na ovoj ~len ne se odnesuva na predmetite vo li~na sopstvsnost na gra|anite.

^len 21

Zabraneto e prenesuvawe na vtisnatiot `ig vrz drug predmet od skapocen metal.

Po izvr{enoto `igosuvawe, na predmetot od skapoceni metali ne smeat da mu se dodavaat drugi metalni delovi.

^len 22

Tro{ocite za ispituvawe i `igosuvawe na predmetite od skapoceni metali gi podnesuva proizvoditelot ili uvoznikot, odnosno imatelot na predmetite od skapoceni metali

Visinata i na~inot na pla}aweto na nadomestot za tro{ocite od stav 1 na ovoj ~len gi prop{iuva Vladata na Republika Makedonija.

^len 23

Ministerot za stopanstvo ja propi{uva formata na `igovite za ozna~uvawe na stepenot na finosta, formata i znakot na proizvoditelot i na~inot na opredeluvawe i obele`uvawe na stepenot na finosta.

Ministerot za stopanstvo gi propi{uva tehni~kite uslovi {to vo pogled na izrabotkata moraat da gi ispolnuvaat predmetite od skapoceni metali.

Ministerot za stopanstvo vo soglasnost so ministerot za zdravstvo go propi{uva na~inot na vr{eweto na kontrolata i stepenot na finosta na zlatnite polufabrikati za zabnoproteti~ki predmeti.

^len 24

Predmetite od skapoceni metali mo`at da se pu{taat vo promet samo ako se obele`ani so znak na proizvoditelot i so oznaka na finosta i ako se `igosani na na~in opredelen so ovoj zakon.

Uvezenite predmeti od skapoceni metali mo`at da se pu{taat vo promet ako imaat oznaka na finosta i ako se `igosani na na~in opredelen so ovoj zakon.

^len 25

Predmetite od skapoceni metali moraat vo prodavnicite da se dr`at odvoeni od predmetite izraboteni od drugi metali i od drugi proizvodi i moraat da bidat ozna~eni kako predmeti od skapoceni metali.

^len 26

Pretprijatijata i drugite pravni i fizi~ki lica koi proizveduvaat ili pu{taat vo promet predmeti od skapoceni metali se dol`ni na vidno mesto da dr`at sliki na `igovite za ozna~uawe na stepenot na finosta na predmetite od skapoceni metali, kako i lupi i drugi sredstva za zgolemuvawe, so ~ija pomo{ oznakite i `igovite propi{ani so ovoj zakon mo`at jasno da se vidat i razlikuvaat, i da im gi stavat na raspolagawe na zainteresiranite lica.

Proizvoditelite ia predmeti od skapoceni metali se dol`ni na vidno mesto da go istaknat re{enieto za znakot na proizvoditelot.

^len 27

Nadzor nad primenata na Zakonot i na propisite doneseni vrz osnova na ovoj zakon, vr{i Ministerstvoto za stopanstvo.

^len 28

Nadzor nad ispravnosta i `igosanosta na predmetite od skapoceni metali vo prometot vr{at ovlastenite rabotnici na Zavodot.

Pretprijatijata i drugi pravni fizi~ki lica koi proizveduvaat ili pu{taat vo promet predmeti od skapoceni metali, vo ~ii prostorii se vr{i nadzorot od stav 1 na ovoj ~len, se dol`ni na ovlasteniot rabotnik na Zavodot da mu ovozmo`at nepre~eno vr{ewe na nadzor i da mu gi dadat site podatoci potrebni vo vrska so vr{eweto na nadzorot.

Ako pri vr{eweto na nadzorot od stav 1 na ovoj ~len se utvrdi deka predmetot od skapocen metal {to e pu{ten vo promet, se dr`i podgotven zaradi pu{tawe vo promet ili e izlo`en kako mostra, ne e ispraven, odnosno ne e `igosan, privremeno }e se odzeme predmetot i }e se podnese barawe za pokrenuvawe na prekr{o~na postapka, odnosno prijava za stopanski prestap.

Do pravosilnosta na odlukata po pokrenatata postapka pred nadle`niot sud, predmetite }e se predadat i ~uvaat vo trezorite na Narodnata banka na Republika Makedonija.

^len 29

Ovlastenite rabotnici koi vr{at nadzor nad ispravnosta i `igosanosta na predmetite od skapoceni metali, moraat da imaat legitimacija so koja se utvrduva nivnoto slu`beno svojstvo i se dol`ni da ja poka`at ako toa se bara od niv.

Ministerot za stopanstvo donesuva propisi za obrazecot i na~inot na izdavawe na legitimacijata.

^lsn 30

Nadzorot nad prometot na predmetite od skapoceni metali go vr{at i organite na pazarnata inspekcija.

^len 31

Ako organot na pazarnata inspekcija utvrdi deka predmetot od skapocen metal {to se nao|a vo promet ne e `igosan, a spored odredbite od ovoj zakon podle`i na `igosuvawe, privremeno }e go odzeme predmetot i }e podnese barawe za pokrenuvawe na prekr{o~na postapka, odnosno prijava za stopanski prestap.

Do pravosilnosta na odlukata po pokrenata pstapka pred nadle`niot sud predmetite }e se predadat i ~uvaat vo trezorite na Narodnata banka na Republika Makedonija.

^len 32

So pari~na kazna od 50 do 90 plati }e se kazni za stopanski prestap pretprijatieto i drugo pravno lice, ako:

1) pu{ta vo promet predmeti od skapoceni metali {to ja nemaat opredelenata finost (~len 7);

2) predmetot od skapocen metal ne e obele`an so znak na proizvoditelot i oznaka na finosta (~len 9 stav 1);

3) proizvoditelot na predmetot od skapocen metal stavi druga oznaka osven edna oznaka na finost i eden znak na proizvoditelot (~len 11);

4) ne gi podnese na ispituvawe i `igosuvawe `igosanite predmeti od skapoceni metali {to se izmeneti ili preraboteni (~len 17);

5) prenese vtisnat `ig vrz drug predmet od skapocen metal (~len 21 stav 1);

6) po izvr{enoto `igosuvawe na predmetot od skapocen metal mu dodade drugi metalni delovi (~len 21 ili stav 2).

Za stopanskiot prestap od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni i odgovornoto lice vo pretprijatieto ili drugo poavno lice so pari~na kazna od pet do deset plati i }e se izre~e i za{titna merka zabrana na vr{ewe na odgovorna dol`nost vo traewe od edna do tri godini.

Pokraj pari~nata kazna od stav 1 na ovoj ~len }e se izre~e i za{titna merka zabrana na vr{ewe na opredelena dejnost vo traewe od edna do tri godini i odzemawe na predmetite so koi e storen stopanskiot prestap.

^len 33

So pari~na kazna od ~etiri do 15 plati }e se kazni za prekr{ok pretprijatie ili drugo pravno lice, ako:

1) vo prodavnicata ne gi dr`i predmetite od skapoceni metali odvoeno od drugite stoki (~len 25);

2) ne dr`i na vidno mesto sliki na `igovite za ozna~uvawe na stepenot na finosta na predmetite od skapoceni metali, kako i lupi i drugi sredstva za zgolemuvawe, so ~ija pomo{ oznakite i `igovite propi{ani so ovoj zakon mo`at jasno da se vidat i razlikuvaat i da im gi stavi na raspolagawe na zainteresiranite lica (~len 26 stav 1);

3) na vidno mesto ne go istakne re{enieto za znakot na proizvoditelot (~len 26 stav 2);

4) na rabotnikot na Zavodot ne mu dozvoli ili mu go popre~i vr{eweto na nadzorot (~len 28 stav 2).

Za prekr{okot od stav 1 na ovoj ~len }e se kazni i odgovornoto lice vo pretprijatieto ili vo drugo pravno lice so pari~na kazna od edna petina do dve plati.

Za dejstvieto od stav 1 to~ka 4 na ovoj ~len na odgovornoto lice }e se izre~e i za{titna merka zabrana na vr{ewe na odgovorni raboti i rabotni zada~i vo traewe od tri meseci do edna godina.

^len 34

So pari~na kazna od edna petina do tri plati }e se kazni za prekr{ok fizi~koto lice koe vr{i dejnost, ako stori koe i da bilo dejstvie od ~len 32 stav 1 i ~len 33 stav 1 na ovoj zakon.

Za dejstvieto od ~len 32 stav 1 to~ki 1 i 3 ~len 33 stav 1 to~ka 4, }e se izre~e i za{titna merka zabrana na vr{ewe na dejnost vo traewe od tri meseci do edna godina, i odzemawe na predmetite so koi e storen prekr{okot.

^len 35

Podzakonskite akti i drugite propisi od oblasta na kontrola na predmetite od skapoceni metali {to se doneseni vrz osnova na Zakonot za kontrola na predmetite od skapoceni metali ("Slu`ben list na SFRJ" broj 59/81, 21/86, 59/86, 20/89, 9/90 i 53/91 }e va`at do donesuvaweto na podzakonski akti i drugi propisi, soglasno so ovoj zakon.

^len 36

Propisite i drugite akti, soglasno so ovoj zakon, }e se donesat vo rok od edna godina od denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon.

^len 37

Predmetite od skapoceni metali ispitani i `igosani pred denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon ne podle`at na povtorno ispituvawe i `igosuvawe.

^len 38

So denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon prestanuva da va`i Zakonot za kontrola na predmetite od skapoceni metali ("Slu`ben list na SFRJ" broj 59/81, 21/86, 59/86, 20/89, 9/90 i 53/91).

^len 39

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".