ZAKON ZA VNATRE[NI RABOTI

Objaven vo "Slu`ben vesnik na R.M." broj 19/95 od 06 april 1995 god.

^len 1

Vnatre{ni raboti vo smisla na ovoj zakon se raboti koi se odnesuvaat na:

- za{tita na `ivotot, li~nata sigurnost i imotot na gra|anite;

- spre~uvawe na vr{ewe na krivi~ni dela, otkrivawe i fa}awe na storiteli na krivi~ni dela i nivno predavawe na nadle`ni organi;

- za{tita na slobodite i pravata na ~ovekot i gra|aninot zagarantirani so Ustavot;

- spre~uvawe na nasilno urivawe na demokratskite institucii utvrdeni so Ustavot na Republika Makedonija;

- odr`uvawe na javniot red i mir;

- spre~uvawe na razgoruvawe na nacionalna, rasna ili verska omraza ili netrpelivost;

- obezbeduvawe na opredeleni li~nosti i objekti;

- regulirawe i kontrola na soobra}ajot na pati{tata i drugi raboti svrzani so bezbednosta na soobra}ajot na pati{tata;

- kontrola na preminuvawe na dr`avnata granica, dvi`ewe i prestoj vo grani~en pojas;

- prestoj i dvi`ewe na stranci;

- utvrduvawe i re{avawe na grani~nite incidenti i drugi povredi na dr`avnata granica;

- postavuvawe, kontrola i odr`uvawe na oznakite so koi se obele`uva grani~niot pojas na kopno i voda;

- za{tita od po`ari i eksplozii;

- kontrola na uslovite vo vrska so proizvodstvo, promet, nabavuvawe, poseduvawe i nosewe na oru`je, delovi za municija i municija;

- proizvodstvo, promet, skladirawe, prevoz i za{tita od eksplozivni i drugi opasni materii i skladirawe i za{tita od zapalivi te~nosti i gasovi;

- kontrola na prijavuvawe i odjavuvawe na `iveali{teto i prestojuvali{teto na gra|anite;

- uka`uvawe na pomo{ pri otstranuvawe na posledicite predizvikani od prirodni nepogodbi i epidemii koi mo`at da gi zagrozat `ivotot i zdravjeto na gra|anite i imotot;

- istra`uvawe i razvoj vo oblastite na negova nadle`nost i

- drugi raboti utvrdeni so zakon. 

^len 2

Vnatre{nite raboti od ~len 1 na ovoj zakon gi vr{i Ministerstvoto za vnatre{ni raboti (vo natamo{niot tekst: Ministerstvoto) i Direkcijata za bezbednost i kontrarazuznavawe kako organ vo sostav na Ministerstvoto.

^len 3

Gra|anite, pretprijatijata i drugite pravni lica i dr`avnite organi mu ovozmo`uvaat uredno vr{ewe na rabotite od negovata nadle`nost.

Ministerstvoto vo ramkite na svojata nadle`nost im uka`uva stru~na pomo{ na gra|anite, pretprijatijata i drugite pravni lica i na dr`avnite organi vo ostvaruvaweto na propi{anite prava i obvrski, za{titata na `ivotot i li~nata sigurnost na gra|anite i imotot. 

^len 4

Ministerstvoto uka`uva stru~na pomo{ na pretprijatijata i drugite pravni lica i na dr`avnite organi vo rabotite na fizi~ko-tehni~kata za{tita, vr{i nadzor nad primenata na propisite za na~inot na vr{ewe na za{titata i ja proveruva osposobenosta na rabotnicite za fizi~ka za{tita vo rakuvawe so oru`je. 

^len 5

Ministerstvoto ja izvestuva javnosta za pra{awata od negova nadle`nost.

Na gra|anite, pretprijatijata i drugite pravni lica i na dr`avnite organi, Ministerstvoto im dava informacii, podatoci i izvestuvawa za pra{awa od svojot delokrug za koi tie se neposredno zainteresirani.

Nema da se davaat informacii, podatoci i izvestuvawa koi pretstavuvaat dr`avna, voena, delovna ili slu`bena tajna utvrdena so zakon ili drug propis.

Informaciite, podatocite i izvestuvawata od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len gi dava ministerot za vnatre{ni raboti (vo natamo{niot tekst: ministerot) ili rabotnikot koj toj }e go ovlasti.

^len 6

Rabotnicite na Ministerstvoto rabotite i zada~ite gi izvr{uvaat vo soglasnost so pravata, dol`nostite i ovlastuvawata utvrdeni so zakon i drugi propisi doneseni vrz osnova na zakon.

Rabotnikot vo Ministerstvoto e dol`en da gi izvr{uva naredbite na ministerot ili od nego ovlasten rabotnik izdadeni vo vrska so izvr{uvawe na funkcijata na Ministerstvoto, osven ako izvr{uvaweto na naredbite pretstavuva krivi~no delo.

^len 7

Rabotnicite vo Ministerstvoto se dol`ni vo vr{eweto na rabotite i zada~ite da go {titat i ~uvaat `ivotot i imotot na gra|anite, da gi po~ituvaat slobodite i pravata na ~ovekot i gra|aninot i da gi primenuvaat na propi{an na~in samo merkite i sredstvata na prisilba {to so ovoj zakon ili drug propis se utvrdeni.

1.Policija

^len 8

Rabotite na neposrednoto odr`uvawe na javniot red i mir, reguliraweto i kontrolata na soobra}ajot na pati{tata, kontrolata na preminuvawe na dr`avnata granica, bezbednosta na ezerata, kako i drugi raboti od ~len 1 na ovoj zakon, ~ija priroda ili uslovi baraat da gi izvr{uavaat uniformirani rabotnici na Ministerstvoto gi vr{i policijata.

Policajcite se uniformiran del na Ministerstvoto koi na uniformata nosat oznaki na ~inot i se vooru`eni i opremeni.

^len 9

Za neposredno izvr{uvawe na policiskite i drugite vnatre{ni raboti, vo sekoja op{tina se formira najmalku edna policiska stanica.

^len 10

Policajcite mo`at rabotite od ~len 8 na ovoj zakon da gi vr{at i vo civilna obleka koga toa }e go naredi neposredniot rakovoditel ili od nego ovlasten rabotnik.

Koga javniot red i mir e naru{en vo pogolem obem, ministerot mo`e da naredi i drugi ovlasteni slu`beni lica od ~len 24 stav 2 na ovoj zakon, da vr{at opredeleni raboti vo uniforma.

^len 11

Zaradi za{tita na bezbednosta na Republika Makedonija vo voena, vo vonredna sostojba ili koga javen red i mir e naru{en vo pogolem obem, ministerot mo`e od policajcite i pripravnicite za policajci, od u~enicite za policajci postari od 18 godini, studentite, slu{atelite na kursevi za policajci, od rabotnicite na institucijata za {koluvawe na kadri za potrebite na Ministerstvoto i od pripadnicite na rezervniot sostav koi imaat raspored vo policijata, da formira policiski edinici za izvr{uvawe na opredeleni zada~i.

Licata od stav 1 na ovoj ~len, dodeka gi izvr{uvaat zada~ite zaradi koi e formirana edinicata, se smetaat za ovlasteni slu`beni lica vo smisla na ~len 24 stav 2 od ovoj zakon.

2. Kriminalisti~ka policija

^len 12

Rabotite na spre~uvawe na vr{ewe na krivi~ni dela, otkrivawe i fa}awe na storiteli na krivi~ni dela, kriminalisti~ko-tehni~kite raboti, kontrola na prestoj i dvi`eweto na strancite, inspekciskiot nadzor vo za{titata od po`ari i eksplozii, kako i drugi raboti od ~len 1 na ovoj zakon, gi vr{i kriminalisti~kata policija na Ministerstvoto.

3. Direkcija za bezbednost i kontrarazuznavawe

^len 13

Za izvr{uvawe na rabotite svrzani so bezbednosta i kontrarazuznavaweto se osnova Direkcija za bezbednost i kontrarazuznavawe (vo natamo{niot tekst: Direkcijata), kako organ vo sostav na Ministerstvoto.

Bezbednost i kontrarazuznavawe vo smisla na stav 1 od ovoj ~len se raboti koi se odnesuvaat na za{titata od {piuna`a, terorizam ili drugi aktivnosti naso~eni kon zagrozuvawe ili urivawe na demokratskite institucii utvrdeni so Ustavot na Republika Makedonija so nasilni sredstva, kako i za{tita od pote{ki formi na kriminal.

So Direkcijata rakovodi direktor koj na predlog na ministerot go imenuva i razre{uva Vladata na Republika Makedonija za vreme od ~etiri godini.

^len 14

Direktorot e samostoen vo izvr{uvawe na rabotite na Direkcijata i za svojata rabota mu odgovara na ministerot na Vladata na Republika Makedonija.

^len 15

Na predlog na direktorot na Direkcijata, ministerot donesuva akti za organizacija i rabota i za sistematizacija na rabotnite mesta na Direkcijata, na koj Vladata na Republika Makedonija dava soglasnost.

Vo aktot za sistematizacija na rabotnite mesta na Direkcijata se utvrduvaat rabotnite mesta so posebni dol`nosti i ovlastuvawa.

^len 16

Vo vr{eweto na rabotite od svojata nadle`nost rabotnicite na Direkcijata imaat pravo da sobiraat podatoci, izvestuvawa i informacii od svojot delokrug.

Gra|anite, organite, pretprijatijata i drugite pravni lica se dol`ni da im ovozmo`at uredno vr{ewe na rabotite na rabotnicite na Direkcijata.

3.1. Nadzor nad rabotata na Direkcijata

^len 17

Sobranieto na Republika Makedonija vr{i nadzor nad rabotata na Direkcijata preku soodvetna komisija (vo natamo{niot tekst: Komisijata).

^len 18

Komisijata do Sobranieto na Republika Makedonija dostavuva izve{taj za izvr{enata rabota najmalku edna{ godi{no.

Pred dostavuvaweto na izve{tajot od stav 1 na ovoj ~len Komisijata e dol`na da go dostavi izve{tajot do Vladata na Republika Makedonija zaradi pribavuvawe na mislewe od aspekt na za{titata na tajnosta na oddelni negovi delovi.

^len 19

Direktor na Direkcijata e dol`en da ovozmo`i uvid i da gi dava site izvestuvawa i podatoci od delokrugot na rabotata na Komisijata.

Izvestuvawata i podatocite izneseni na sednicata na Komisijata se smetaat za dr`avna tajna.

^len 20

Zaklu~ocite vo vrska so izve{tajot na Komisijata, Sobranieto na Republika Makedonija gi dostavuva do Vladata na Republika Makedonija.

^len 21

Rabotnicite so posebni dol`nosti i ovlastuvawa na Ministerstvoto primenuvaat propi{ani sredstva i metodi vo vr{ewe na rabotite.

Rabotnicite od stav 1 na ovoj ~len se odgovorni za zakonita primena na sredstvata i metodite.

^len 22

Vo uslovi na voena sostojba, rabotnicite na Ministerstvoto se mobiliziraat i anga`iraat za izvr{uvawe na borbeni zada~i ili za drugi raboti vo vrska so odbranata i bezbednosta na Republika Makedonija.

Vo uslovi na voena i vonredna sostojba rabotnicite na Ministerstvoto se dol`ni da uka`uvaat pomo{ pri otstranuvawe na posledicite predizvikani od prirodni nepogodi i epidemii.

^len 23

Na obrazlo`eno barawe na nadle`niot subjekt za sproveduvawe na izvr{na odluka, donesena od dr`aven organ, Ministerstvoto }e uka`e pomo{ ako pri sproveduvaweto na izvr{uvaweto se naide na fizi~ki otpor ili takov otpor opravdano mo`e da se o~ekuva, kako i vo drugi slu~ai utvrdeni so zakon.

Tro{ocite za asistencija gi snosi podnositelot na baraweto.

^len 24

Rabotnicite na Ministerstvoto koi imaat posebni dol`nosti i ovlastuvawa opredeleni so zakon se ovlasteni slu`beni lica.

Za ovlasteni slu`beni lica vo smisla na ovoj zakon se smetaat:

1) rabotnicite na policijata i operativnite rabotnici;

2) rabotnicite koi izvr{uvaat raboti koi se vo neposredna vrska so policiskite i operativnite raboti i

3) ministerot, negoviot zamenik, rakovodnite rabotnici koi rakovodat so odredeni organizacioni edinici.

Vo aktot za sistematizacija na rabotnite mesta na Ministerstvoto se utvrduvaat rabotnite mesta so posebni dol`nosti i ovlastuvawa vo smisla na stav 2 od ovoj ~len.

^len 25

Obrazecot i postapkata za izdavawe na legitimacii na ovlastenite slu`beni lica gi propi{uva ministerot.

Ovlastenite slu`beni lica vo soglasnost so propisite za vr{ewe na posebnite dol`nosti i ovlastuvawa, poseduvaat i nosat slu`beno oru`je, municija i drugi propi{ani sredstva i oprema.

^len 26

Ovlastenite slu`beni lica se dol`ni rabotite od svojata nadle`nost da gi vr{at vo sekoja prilika, bez ogled dali se nao|aat na slu`bena dol`nost i dali toa im e staveno na nivna dol`nost.

Ovlastenite slu`beni lica se dol`ni rabotite od stav 1 na ovoj ~len da gi vr{at i koga nivnoto izvr{uvawe e svrzano so opasnost po nivniot `ivot.

^len 27

Ovlastenite slu`beni lica imaat pravo da gi legitimiraat gra|anite zaradi utvrduvawe na nivniot identitet.

Dokumentite za identitetot mo`at da bidat zadr`ani samo za vreme potrebno za proverka na identitetot, posle koe vedna{ se vra}aat na gra|aninot.

Ako liceto odbiva ili ne e vo mo`nost da go doka`e identitetot, mo`e da bide zadr`ano vo vreme potrebno za proverka na identitetot, no ne podolgo od tri ~asa.

Na liceto koe e zadr`ano vo smisla na stav 3 od ovoj ~len mu se ovozmo`uva identitetot da go doka`e na bilo koj na~in.

^len 28

Ovlastenoto slu`beno lice vo uniforma pri izvr{uvaweto na slu`beni raboti dol`no e da se legitimira na barawe na gra|aninot.

Koga ovlastenoto slu`beno lice gi vr{i slu`benite raboti vo civilna obleka, dol`no e prethodno da se legitimira.

Ako pri izvr{uvaweto na slu`benite raboti ima potreba i osnova od vleguvawe vo tu| dom ili prostorija ovlastenoto slu`beno lice dol`no e prethodno da se legitimira i da prezentira sudska odluka.

^len 29

Ovlastenite slu`beni lica na Ministerstvoto, imaat pravo da zadr`at lice najmnogu 24 ~asa ako istoto go naru{uva ili zagrozuva javniot red i mir, a vospostavuvaweto na javniot red i mir ili otstranuvaweto na zagrozuvaweto ne mo`e da se postigne na drug na~in i vo slu~aj koga liceto go ispora~al stranski organ na bezbednosta zaradi sproveduvawe do nadle`en organ.

Ovlastenite slu`beni lica na Ministerstvoto se dol`ni liceto privedeno ili li{eno od sloboda da go zapoznaat so pri~inite za priveduvawe ili li{uvawe od sloboda i so negovite prava utvrdeni so Ustavot i zakon.

Ovlastenite slu`beni lica ne treba privedenite lica da gi izlo`uvaat na javna qubopitnost.

Zadr`anoto lice ima pravo na `alba do ministerot vo rok od 12 ~asa od momentot na zadr`uvaweto.

@albata ne go odlaga izvr{uvaweto na re{enieto.

Re{enie po `albata se donesuva i dostavuva na liceto koe e zadr`ano vo rok od 12 ~asa, od ~asot od koga e izjavena `albata.

Ovlastenoto slu`beno lice, dokolku ima uslovi e dol`no vo rok od tri ~asa da go izvesti semejstvoto na zadr`anoto lice, a pretprijatieto ili organot vo koj e vraboten dokolku toj toa go bara, kako i da go zapoznae liceto so pri~inite za zadr`uvaweto i so negovoto pravo na branitel.

^len 30

Zaradi spre~uvawe na izvr{uvawe na krivi~ni dela, pronao|awe i fa}awe na storiteli na krivi~ni dela i pronao|awe i obezbeduvawe na predmeti i tragi na krivi~ni dela, ovlastenite slu`beni lica mo`at da vr{at zatvorawe na pristapite na opredelen prostor ili objekt i da go onevozmo`at napu{taweto na toj prostor ili objekt bez odobrenie. Ovie merki traat do izvr{uvawe na slu`benite dejstvija.

Prezemaweto na merkite od stav 1 na ovoj ~len mo`e da go naredi ministerot ili od nego ovlasten rabotnik.

^len 31

Ovlastenite slu`beni lica, koga vr{at slu`ba na sredstvata na javniot soobra}aj imaat pravo na besplaten prevoz so site sredstva i na osiguruvawe {to go imaat drugite patnici.

Vo slu~aite na stav 1 od ovoj ~len gra|aninot ili pretprijatieto nemaat pravo na nadomestok za izvr{eniot prevoz na ovlastenite slu`beni lica.

^len 32

Ovlastenite slu`beni lica, koga toa go baraat pri~inite na bezbednosta na Republikata, otkrivawe i fa}awe na storitel na krivi~no delo ili prekr{ok, za{tita na `ivotot, li~nata sigurnost i imotot na gra|anite odr`uvaweto na javniot red i mir, bezbednosta na soobra}ajot na pati{tata ili pri kontrola na preminuvaweto na dr`avnata granica, mo`at da vr{at pregled na prevozni sredstva, lica i baga` i da go naso~at dvi`eweto na opredelen prostor dodeka za toa ima potreba.

Odredbite od stav 1 na ovoj ~len ne se odnesuvaat na voenite prevozni sredstva.

^len 33

Zaradi fa}awe na izvr{itel na krivi~no delo koga neposredno go gonat, zaradi prevezuvawe na `rtva na krivi~no delo, elementarna nepogoda ili drug nesre}en slu~aj do najbliskata zdravstvena organizacija, kako i za izvr{uvawe na drugi slu`beni zada~i od itna priroda, ovlastenite slu`beni lica i rabotnicite so posebni dol`nosti i ovlastuvawa na Direkcijata samo za izvr{uvawe na slu`beni zada~i od itna priroda, imaat pravo da se poslu`at so soobra}ajni sredstva i so sredstva za vrski do koi mo`at da dojdat, ako toa ne mo`at da go izvr{at na drug na~in. Za upotrebata na soobra}ajnoto sredstvo ili sredstvoto za vrska mu se izdava potvrda na sopstvenikot, odnosno korisnikot na sredstvoto.

Sopstvenikot, odnosno korisnikot na soobra}ajnoto sredstvo ili sredstvoto za vrska ima pravo na nadomestok na stvarnata {teta predizvikana so upotrebata na sredstvoto.

Nadomestokot na {tetata od stav 2 na ovoj ~len pa|a na tovar na Buxetot na Republika Makedonija.

^len 34

Ovlastenoto slu`beno lice mo`e da upotrebi sredstva na prisilba propi{ani so akt na Vladata na Repuvblika Makedonija zaradi vospostavuvawe na naru{en javen red i mir vo pogolem obem, sovladuvawe otpor na lice koe go naru{uva javniot red i mir ili lice koe treba da se privede, zadr`i ili li{i od sloboda, zaradi odbivawe napad od sebe, od drugo lice ili objekt {to se obezbeduva, zaradi prisilno otstranuvawe na lica od opredeleno mesto, kako i lice koe ne postapuva po naredba na ovlastenoto slu`beno lice.

^len 35

Ovlastenoto slu`beno lice }e upotrebi ogneno oru`je, ako so drugi sredstva na prisilba ne mo`e:

1) da go za{titi `ivotot na gra|anite;

2) da odbie od sebe neposreden napad so koj se zagrozuva negoviot `ivot;

3) da odbie napad na objekt ili li~nost {to se obezbeduva i

4) da se spre~i begstvo na lice zate~eno vo vr{ewe na krivi~no delo za koe e propi{ana kazna zatvor vo traewe od najmalku pet godini, kako i begstvo na lice li{eno od sloboda i lice za koe e izdaden nalog za li{uvawe od sloboda zaradi izvr{uvawe na vakvo krivi~no delo. 

^len 36

Ovlastenite slu`beni lica koi vr{at slu`ba neposredno pod rakovodstvo na odgovoren rabotnik smeat da upotrebat sredstva na prisilba ili ogneno oru`je samo na negova naredba. 

^len 37

Pred upotrebata na sredstvoto na prisilba ili ogneno oru`je vo slu~aite od ~lenovite 34 i 35 na ovoj zakon, ovlastenoto slu`beno lice e dol`no da go predupredi, glasno liceto sprema koe treba da go upotrebi toa sredstvo, odnosno oru`jeto.

^len 38

Osnovanosta, opravdanosta i pravilnosta na upotrebata na sredstvata za prisilba ili ogneno oru`je vo sekoj konkreten slu~aj ja ocenuva neposredno povisokiot odgovoren rabotnik.

^len 39

Ako sredstvata na prisilba ili ognenoto oru`je se upotrebeni vo granicite na ovlastuvawata i vo soglasnost so odredbite od ~lenovite 34, 35 i 36 na ovoj zakon, isklu~ena e odgovornosta na ovlastenoto lice koe gi upotrebilo i na odgovorniot rabotnik koj ja naredil nivnata upotreba, kako i na lice koe na povik na Ministerstvoto ili na ovlastenoto slu`beno lice uka`alo pomo{ vo izvr{uvaweto na slu`benite raboti.

^len 40

Vo vr{eweto na rabotite na bezbednosta na ezerata, policajcite imaat pravo za zaprat somnitelen ploven objekt, da vr{at proverka na znameto, da vr{at pregled na brodskite ispravi, da go pretresat plovniot objekt, kako i da go gonat, zaplenat i sprovedat do nadle`niot organ plovniot objekt koj ne se pridr`uva na propisite, dokolku so me|unaroden dogovor ne e poinaku predvideno.

Odredbite od stav 1 na ovoj ~len ne se odnesuvaat na voeni plovni objekti.

^len 41

Gra|anite, pretprijatijata i drugite pravni lica i organite dol`ni se da se pridr`uvaat na predupreduvawata i naredbite {to vo izvr{uvaweto na rabotite na bezbednosta, a osobeno vo spasuvawe na lu|eto zagrozeni od elementarni nepogodi, epidemii ili od drugi opasnosti, gi izadava ministerot ili ovlastenite slu`beni lica.

^len 42

Ovlastenite slu`beni lica se dol`ni na barawe na gra|anite da im uka`uvaat pomo{, da davaat potrebni informacii ili da gi upatat gra|anite vo kontakt so drugi ovlasteni organi i institucii.

^len 43

Ako protiv rabotnikot so posebni dol`nosti i ovlastuvawa se pokrene i vodi krivi~na, prekr{o~na ili procesna postapka zaradi upotreba na sredstva na prisilba ili ogneno oru`je ili zaradi drugi intervencii vo vr{eweto na slu`benata rabota, kako i u~estvo vo soobra}ajna nezgoda so motorno vozilo pri vr{eweto na rabotata, Ministerstvoto }e mu obezbedi besplatana pravna pomo{ vo vrska so vodewe na postapkata.

Besplatna pravna pomo{ Ministerstvoto }e mu obezbedi i na gra|anin koj mu uka`al pomo{ na ovlasteno slu`beno lice vo vr{ewe na slu`benata dol`nost, ako protiv nego se pokrene i vodi krivi~na, prekr{o~na ili procesna postapka, za dejstvie storeno vo vrska so uka`uvaweto na pomo{ta.

^len 44

Vo vrska na rabotite od svojata nadle`nost, Ministerstvoto mo`e da sorabotuva i razmenuva informacii so stranski policiski i dr`avni organi, organizacii od drugi dr`avi i me|unarodni organizacii vo oblasta na vnatre{nite raboti.

^len 45

Rabotnicite vo Ministerstvoto za izvr{uvawe na voeni i drugi obvrski od oblasta na odbranata, po pravilo, imaat voen raspored vo Ministerstvoto.

Vo uslovi na voena ili vonredna sostojba, zaradi za{tita na bezbednosta na Republika Makedonija ili odr`uvawe na javniot red i mir koga e naru{en vo pogolem obem, Ministerstvoto anga`ira lica so voen raspored i rabotni obvrski vo Ministerstvoto (vo natamo{niot tekst: pripadnici na rezervniot sostav).

Pripadnicite na rezervniot sostav rasporedeni vo policijata nosat uniforma i oznaki opredeleni za ~inovite vo policijata.

Pripadnicite na rezervniot sostav koi se povikani zaradi izvr{uvawe na rabotite i zada~ite od stav 2 na ovoj ~len, ostanuvaat na raspored vo Ministerstvoto se dodeka traat pri~inite poradi koi se povikani.

^len 46

Za vremeto dodeka gi izvr{uvaat rabotite i zada~ite pripadnicite na rezervniot sostav vo smisla na ~len 24 od ovoj zakon imaat dol`nosti i ovlastuvawa na ovlasteno slu`beno lice.

^len 47

Za izvr{uvawe na rabotite i zada~ite na pripadnicite na rezervniot sostav im pripa|a nadomestok utvrden spored propisite za izvr{uvawe na voena obvrska za slu`ewe vo rezervniot sostav.

Sredstvata za nadomestok od stav 1 na ovoj ~len se obezbeduvaat vo Republi~kiot buxet.

Ministerot }e donese podzakonski propisi za na~inot na povikuvawe i anga`irawe na pripadnicite na rezervniot sostav.

1. Zasnovawe na rabotniot odnos

^len 48

Raboten odnos vo Ministerstvoto mo`e da zasnova lice koe pokraj op{tite uslovi gi ispolnuva i slednite posebni uslovi:

1) da ne e osuduvano za krivi~no delo protiv ustavnoto ureduvawe i bezbednosta na Republika Makedonija, protiv stranstvoto, slobodite i pravata na ~ovekot i gra|aninot, vooru`enite sili na Republika Makedonija, slu`benata dol`nost, te{ki dela protiv `ivotot i teloto, imotot ili krivi~no delo izvr{eno od koristoqubie i ne~esni pobudi;

2) protiv nego da ne se vodi krivi~na postapka za krivi~no delo od stav 1 to~ka 1 na ovoj ~len;

3) so pravosilna presuda da ne mu e izre~ena merka za bezbednost zabrana na vr{ewe na profesija, dejnost ili dol`nost dodeka trae takva merka i

4) da e zdravstvena i psiho-fizi~ki sposobno.

Na rabotnik koj e osuden za krivi~no delo od stav 1 to~ka 1 na ovoj ~len koe se goni po slu`bena dol`nost ili na koe mu e izre~ena merka za bezbednost zabrana na vr{ewe na profesija, dejnost ili dol`nost, mu prestanuva rabotniot odnos vo Ministerstvoto so denot na vra~uvaweto na pravosilnata presuda.

Re{enieto za prestanok na rabotniot odnos spored stav 2 na ovoj ~len go donesuva ministerot. 

^len 49

Postapkata po javen oglas za priem na lice vo Ministerstvoto mo`e da trae i podolgo od vremeto utvrdeno so zakon, no ne podolgo od tri meseci.

Raboten odnos vo Ministerstvoto bez javen konkurs, odnosno javen oglas se zasnova na rabotnite mesta so posebni dol`nosti i ovlastuvawa od ~len 24 na ovoj zakon, za stipendisti na Ministerstvoto i zavr{ni u~enici i studenti za Institucijata za {koluvawe na kadri za potrebite na Ministerstvoto.

^len 50

Za policaec mo`e da bide primeno lice koe, pokraj uslovite od ~len 48 stav 1 na ovoj zakon, gi ispolnuva i slednite uslovi:

1) da nema napolneto 25 godini `ivot ako za prv pat se prima na rabota i

^len 51

Za izvr{uvawe na odredeni raboti na policijata mo`e da se zasnova raboten odnos na odredeno vreme so lice koe prethodno e stru~no osposobeno za vr{ewe na tie raboti.

^len 52

Lice koe zasnova raboten odnos ili se rasporeduva na opredeleni rabotni mesta so posebni dol`nosti i ovlastuvawa, a nema obrazovanie od oblasta na vnatre{nite raboti, se upatuva na stru~no osposobuvawe.

Rabotnite mesta od stav 1 na ovoj ~len gi opredeluva ministerot.

Vremeto pominato na stru~noto osposobuvawe na pripravnicite vo smisla na stav 1 na ovoj ~len, se zasmetuva vo pripravni~kiot sta`.

^len 53

Na rabotnik koj e upaten na dopolnitelno stru~no osposobuvawe i usovr{uvawe mu se obezbeduva besplaten stan i hrana, odnosno mu se nadomestuvaat tro{ocite za prevoz za doa|awe i vra}awe od kursot, smestuvawe i ishrana.

^len 54

Rabotnik koj svoevolno }e go napu{ti ili po negova vina }e bide isklu~en od stru~noto osposobuvawe i zaradi toa }e mu prestane rabotniot odnos, gi nadomestuva tro{ocite napraveni za negovoto stru~no osposobuvawe, smestuvawe i ishrana.

^len 55

Zavr{enite u~enici i studanti na Institucijata od ~len 49 na ovoj zakon koi zasnovuvaat raboten odnos vo Ministerstvoto, kako i rabotnicite koi stru~no se osposobuvaat vo soodvetni organizacii od oblasta na obrazovanieto na smetka na Ministerstvoto, dol`ni se da ostanat vo raboten odnos vo Ministerstvoto najmalku dvapati pove}e od vremeto pominato na {koluvawe, odnosno osposobuvawe, odnosno najmalku dve godini ako {koluvaweto, odnosno osposobuvaweto traelo pomalku od edna godina.

Rabotnik koj nema da gi isolni uslovite od stav 1 na ovoj ~len dol`en e da gi nadomesti tro{ocite napraveni za negovoto {koluvawe, odnosno osposobuvawe.

2. Rasporeduvawe na rabotnici

^len 56

Rabotnik so re{enie mo`e da bide rasporeden vo organizaciona edinica nadvor od sedi{teto na Ministerstvoto na rabotno mesto koe odgovara na negovata stru~na podgotovka zaradi:

- nemawe na rabotnici so soodvetna stru~na podgotovka i rabotna sposobnost za konkretnite raboti i zada~i;

- stru~na pomo{ vo izvr{uvaweto na rabotnite i zada~ite na podra~nata organizaciona edinica i

- poefikasno izvr{uvawe na funkcijata na Ministerstvoto.

@albata protiv re{enieto od stav 1 na ovoj ~len ne go odlaga izvr{uvaweto na re{enieto.

Na rabotnik od stav 1 na ovoj ~len koj od neopravdani pri~ini vo rok od sedum dena od denot na vra~uvaweto na re{enieto ne stapi na rabota, mu prestanuva rabotniot odnos.

Re{enieto za rasporeduvawe vo organizacionata edinca nadvor od sedi{teto na Ministerstvoto zadol`itlno se preispituva po sekoja pominata godina na rasporeduvawe. 

^len 57

Vo slu~aj od ~len 56 na ovoj zakon rabotnikot ima pravo na plata vo visina na platata ostvarena vo posledniot mesec pred rasporeduvaweto ako toa za nego e popovolno, nadomest vo visina na ednomese~na plata na rabotnikot, nadomestok za patni i selidbeni tro{oci; nadomestok za odvoen `ivot ako ne mu e obezbedeno smestuvawe ili stan; na sekoj tret mesec sedum dena plateno otsustvo i nadomestok na tro{oci za prevoz zaradi poseta na potesnoto semejstvo od koe rabotnikot `ivee odvoeno.

Koga rasporeduvaweto trae podolgo od {est meseci, na rabotnikot mu se obezbeduva smestuvawe ili stan.

^len 58

Rabotnik so posebni dol`nost i ovlastuvawa za koj so odluka na zdravstvenata komisija }e se utvrdi deka e nesposoben za vr{ewe na raboti i zada~i so posebni dol`nosti i ovlastuvawa zaradi naru{ena psihofizi~ka ili op{ta zdravstvena sposobnost koja nastapila kako posledica od povreda pri rabota ili profesionalna bolest, se rasporeduva na rabotno mesto koe odgovara na stepenot na negovata stru~na podgotovka i zdravstvena sostojba.

Rabotnikot od stav 1 na ovoj ~len gi zadr`uva site prava od raboten odnos koi gi imaat rabotnicite na rabotnoto mesto na koi dotoga{ rabotel i dol`en e da gi ispolnuva obvrskite na novotno rabotno mesto.

^len 59

Psihofizi~kata op{ta zdravstvena sposobnost na licata, odnosno rabotnicite od ~len 48 stav 1 to~ka 4 i ~len 58 na ovoj zakon, ja utvrduva zdravstvenata komisija {to ja obrazuva ministerot.

Zdravstvenata komisija od stav 1 na ovoj ~len ja so~inuvaat: pretsedatel, najmalku dva lekari - specijalisti, od koi eden za interna medicina i dvajca rabotnici na Ministerstvoto. Koga zdravstvenata komisija utvrduva nesposobnost na rabotnik - policaec eden od dvajcata rabotnici e od policijata.

Po potreba, zdravstvenata komisija mo`e da ima i drugi lekari - specijalisti.

Na~inot na raboteweto na zdravsvenata komisija od stav 1 na ovoj ~len go propi{uva ministerot vo soglasnost so ministerot za zdravstvo.

2. Rabotno vreme, odmor i drugi prava i obvrski na vrabotenite

^len 60

Rabotnoto vreme na vrabotenite vo Ministerstvoto mo`e da trae i podolgo od so zakon propi{aniot maksimum vo rabotna nedela, vo uslovi koga se izvr{uvaat neodlo`ni raboti i zada~i od ~len 1 na ovoj zakon ili vo vrska so tie raboti i zada~i.

^len 61

Koga nadle`ni potrebi na Ministerstvoto toa go baraat, ministerot ili od nego ovlasten rabotnik mo`e na rabotnikot da mu go odlo`i, odnosno prekine koristeweto na godi{niot odmor.

Vo slu~aite od stav 1 na ovoj ~len rabotnikot ima pravo na nadomestok na stvarnite tro{oci nastanati so odlo`uvaweto, odnosno prekinuvaweto na godi{niot odmor.

^len 62

Na ovlasteno slu`beno lice vo slu~aj na privremena nesposobnost za rabota nastanata vo vr{ewe ili po povod vr{eweto na rabotite i zada~ite mu pripa|a nadomestok vo visina na tekovnata plata za vremeto na odsustvo od rabota.

^len 63

Rabotnikot e dol`en da ja ~uva dr`avata, slu`benata, voenata ili delovnata tajna za koja doznal vo vr{eweto na rabotite i zada~ite.

Za slu`bena tajna, vo smisla na ovoj zakon, se smetaat:

1) merki, dejstvija, izve{tai, dokumenti, podatoci i izvori na podatoci od delokrug na Ministerstvoto {to se ozna~eni kako slu`bena tajna i se so soodveten stepen na doverlivost;

2) merki, dejstvija, izve{tai, dokumenti, podatoci i izvori na podatoci {to se odnesuvaat na pretprijatijata i drugi pravni lica ili organi koi soglasno so zakon ili drug propis se ozna~eni kako slu`bena tajna i

3) podatoci za vnatre{nata organizacija i rabota i sistematizacija na rabotnite mesta vo Ministerstvoto. 

^len 64

Obvrskata za ~uvawe na tajnite od ~len 63 na ovoj zakon trae i po prestanok na rabotniot odnos. Soglasnost za osloboduvawe od obvrskata za ~uvawe tajna dava ministerot.

Ministerot }e donese popis za na~inot na ~uvawe i za{tita na dokumenti, izve{tai, podatoci i drugi akti {to so zakon, drug propis ili odluka na nadle`en organ se ozna~eni kako dr`avna, voena ili slu`bena tajna.

^len 65

Kako kr{ewe na rabotnata disciplina se smeta i:

1) postapuvawe sprotivno na pravilata i propisite na Ministerstvoto;

2) nedavawe na podatoci ili davawe na neto~ni podatoci {to spored propisite im se davaat na ovlastenite organi, organizacii ili gra|ani;

3) nepristojno odnesuvawe sprema strankite;

4) neuka`uvawe pravna i druga pomo{ vo ramkite na svoite ovlastuvawa na strankata vo ostvaruvaweto na nejzinite zakonski prava i pravni interesi;

5) odbegnuvawe na lekarski pregled zaradi utvrduvawe na rabotnata sposobnost;

6) izbegnuvawe na zadol`itelno stru~no osposobuvawe i usovr{uvawe;

7) protivpravno pribavuvawe na li~na korist vo vrska so vr{eweto na rabotite i zada~ite;

8) posluga ili ovozmo`uvawe na posluga na drugo lice so pari ili so drugi raboti od vrednost, koi na rabotnikot mu se dovereni vo vr{eweto na rabotite i zada~ite;

9) vr{ewe na dejnost koja e nespoiva so dol`nostite na rabotnikot;

10) rakovodewe, izrazuvawe i zastapuvawe na partiski stavovi i ubeduvawa vo vr{eweto na rabotite i zada~ite i

11) izvr{uvawe na dejstvie {to pretstavuva krivi~no delo koe soglasno Zakonot za vnatre{ni raboti e pre~ka za zasnovawe na raboten odnos vo Ministerstvoto ili izvr{uvawe na dejstvie koe pretstvuva pote`ok prekr{ok protiv javniot red i mir.

Rabotnikot mo`e da bide privremeno oddale~en od rabota od Ministerstvoto koga }e stori pote{ko kr{ewe na rabotnata disciplina.

Vo slu~aite na prestanok na rabotniot odnos so otkaz, otkazniot rok mo`e da bide pokratok od rokot utvrden so zakon.

Pravoto na otkazen rok ne se ostvaruva dokolku otkazot se dava poradi pote{ko kr{ewe na rabotnata disciplina.

Pote{kite slu~ai na kr{ewe na rabotnata disciplina zaradi koi rabotnikot se oddale~uva od rabota, dol`inata na otkazniot rok, kako i slu~aite koga toa pravo ne se ostvaruva se propi{uva so akt na ministerot. 

^len 66

Rabotnicite so posebni dol`nosti i ovlastuvawa ne mo`at da vr{at dejnosti koi se nespoivi so nivnite dol`nosti. 

^len 67

Ministerot mo`e da zabrani patuvawe vo stranstvo na rabotnik vo Ministerstvoto vo slu~aite koga e potrebno zaradi za{tita na bezbednosta i odbranata na Republika Makedonija.

^len 68

Ministerstvoto e dol`no da gi osiguri, za slu~aj na smrt, telesno o{tetuvawe, ili gubewe na rabotnata sposobnost, vrabotenite koi rabotat na rabotni mesta so posebni dol`nosti i ovlastuvawa.

^len 69

Vraboten vo Ministerstvoto koj vo vr{eweto na rabotite i zada~ite }e go zagubi `ivotot, }e se pogrebe na tro{ok na Ministerstvoto, a na semejstvoto na rabotnikot mu pripa|a ednokraten nadomest vo visina na vkupniot iznos od ostvarenite plati vo poslednite 12 meseci.

Gra|anin koj po barawe od ovlasteno slu`beno lice uka`e pomo{ i po toj povod bide povreden ili se razboli i poradi toa potajno ostane nadvor od rabotniot odnos, odnosno }e stane nesposoben za rabota, gi ima istite prava od penzisko-invalidsko i zdravsveno osiguruvawe kako i licata koi pretrpele nesre}a na rabota.

Ako vo uka`uvaweto na pomo{ta gra|aninot go zagubi `ivotot semejstvoto gi ima pravata od stav 1 na ovoj ~len i pravata na penzisko osiguruvawe kako semejstvo na vraboten na Ministerstvoto koj go zagubil `ivotot vo vr{eweto na rabotite i zada~ite. 

^len 70

Vrabotenite vo Ministerstvoto pravoto na {trajk mo`at da go ostvarat pod uslovi bitno da ne se naru{uva redovnoto izvr{uvawe na rabotite i zada~ite utvrdeni vo ~len 1 na ovoj zakon.

Zaradi spre~uvawe na eventualni {tetni posledici od neizvr{uvawe na vnatre{nite raboti za vreme na {trajkot, ministerot ili od nego ovlasten rabotnik e dol`en da obezbedi potrebno funkcionirawe na organizacionite edinici vo procesot na rabotata.

Vrz osnova na prezemenite merki od stav 2 na ovoj ~len, vrabotenite se dol`ni da postapuvaat po soodvetnite naredbi.

Dokolku vrabotenite ne postapat soglasno so stav 3 na ovoj ~len ministerot, odnosno ovlasteniot rabotnik e dol`en da go obezbedi ostvaruvaweto na rabotniot proces so zamenuvawe na soodvetni rabotnici.

^len 71 

Na vrabotenite vo Ministerstvoto i na drugi lica mo`e vo soglasnost so op{t akt da im se dodeluvaat nagradi, blagodarnici i priznanija.

^len 72

Poradi vidot,prirodata i slo`enosta na rabotite i zada~ite {to se izvr{uvaat od rabotnicite so posebni dol`nosti i ovlastuvawa, kako i poradi te`inata na rabotite i posebnite uslovi pod koi tie se izvr{uvaat, iznosot na sredstvata nameneti za plata za izvr{uvawe na tie raboti i zada~i se zgolemuva do 30%.

^len 73

Vladata na Republika Makedonija donesuva podzakoni propisi za oznakite na ~inovite i uslovite za nivno steknuvawe za ovlastenite slu`beni lica, za uniformata i oznakite na uniformata, za li~nostite i objektite {to se obezbeduvaat, za upotrebata na sredstva za prisilba i ogneno oru`je , kako i za postapkata i na~inot na davawe na stru~na pomo{ na pretprijatijata i drugite pravni lica i na dr`avnite organi vo rabotite na fizi~ko - tehni~kata za{tita, posebnite uslovi za priem na rabota na licata za vr{ewe na fizi~ko - tehni~kata za{tita, vr{eweto nadzor nad primenata na propisite za na~inot na vr{ewe na za{titata i proverkata na osposobenosta na rabotnicite za fizi~ka za{tita so rakuvaweto so oru`je.

^len 74

Se ovlastuva ministerot da donese podzakonski propisi za:

1) vr{eweto na rabotite na Ministerstvoto;

2) vr{eweto na rabotite na Direkcijata;

3) oznakite za obele`uvawe na grani~niot pojas na kopno;

4) vremeto na traeweto na oblekata, i posebnata li~na oprema na policijata;

5) cenite na obrascite {to gi izdava Ministerstvoto;

6) na~inot na postapuvawe so privremeno odzemeni i pronajdeni predmeti;

7) rabotite i zada~ite koi e neophodno da se izvr{uvaat za vremeto na {trajkot i

8) drugi propisi utvrdeni so zakon.

Se ovlastuva ministerot vo soglasnost so ministerot za zdravstvo da donese podzakonski propisi za zdravstvenite i psihofizi~kite sposobnosti {to treba da gi ispolnuva liceto koe zasnova raboten odnos vo Ministerstvoto. 

^len 75

Ministerot vo rok od eden mesec od vleguvaweto vo sila na ovoj zakon }e donese op{ti akti za organizacija i rabota i za sistematizacija na rabotnite mesta vo Ministerstvoto.

^len 76

Podzakonskite propisi predvideni so ovoj zakon }e se donesat vo rok od {est meseci od denot na vleguvaweto vo sila na ovoj zakon.

Do donesuvaweto na propisite od stav 1 na ovoj ~len }e se primenuvaat postojanite propisi dokolku se vo soglasnost so ovoj zakon.

^len 77

So vleguvawe vo sila na ovoj zakon prestanuva da va`i Zakonot za vnatre{ni raboti ("Slu`ben vesnik na SRM" broj 45/72, 8/73, 31/74, 24/80, 37/80, 24/88 i "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija" broj 36/91 i 19/92).

^len 78

Ovoj zakon vleguva vo sila osmiot den od denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".