ZAKON ZA SANACIJA I REKONSTRUIRAWE NA DEL OD BANKITE VO REPUBLIKA MAKEDONIJA

Objaven vo "Slu`ben vesnik na R.M." broj 14/95 od 16 mart 1995 god.

^len 1

So ovoj zakon se ureduvaat uslovite i na~inot na sanacija i rekonstruirawe na del od bankite vo Republika Makedonija (vo natamo{niot tekst: banki), kako i prezemaweto na pobaruvawata i obvrskite po del od kreditite dobieni od stranski kreditori.

^len 2

Sanacijata na bankite, spored ovoj zakon, }e se izvr{i so:

- otstranuvawe od bilansite na bankite na deviznite {tedni vlogovi i deviznite smetki na gra|anite, za koi garancijata za isplata ja prezela Republika Makedonija i

- otstranuvawe od bilansite na bankite na pobaruvawata i obvrskite po kreditite dobieni od stranski kreditori.

^len 3

Rekonstruiraweto spored ovoj zakon, se vr{i na Stopanska banka A.D. - Skopje i opfa}a nejzino sanirawe, reorganizirawe i privatizirawe.

^len 4

Bankite ss dol`ni, od 1 januari 1995 godina, da gi otstranat od svoeto knigovodstvo, na strana na aktivata i na pasivata vo iznosi koi se evidentirani na stranata na pasivata vo bilansot na bankata, deviznite {tedni vlogovi i deviznite smetki na gra|anite (vo natamo{niot tekst: devizni {tedni vlogovi), po koi garant e Republika Makedonija, soglasno so Zakonot za garancija na Republika Makedonija za deponiranite devizni vlogovi na gra|anite i za obezbeduvawe na sredstva i na~in za isplata na deponiranite devizni vlogovi na gra|anite vo 1993, 1994 i 1995 godina ("Slu`ben vesnik na Republika Makedonija" broj 31/93 i 70/94), spored sostojbata utvrdena na 31 dekemvri 1994 godina.

Po isklu~ok od stav 1 na ovoj ~len, izvr{enite isplati na deviznite {tedni vlogovi od sopstvenite sredstva, bankite }e gi iska`uvaat vo svoeto knigovodstvo, kako pobaruvawe od dr`avata, se dodeka Narodnata banka na Republika Makedonija (vo natamo{niot tekst: Narodnata banka) ne utvrdi dali tie isplati se izvr{eni vo soglasnost so Zakonot za prezemawe na deponiranite devizni vlogovi na gra|anite od strana na Republika Makedonija ("Slu`ben vesnik na Republika Makedonija" broj 26/92), Zakonot za garancija na Republika Makedonija za deponiranite devizni vlogovi na gra|anite i za obezbeduvawe na sredstva i na~in za isplata na deponiranite devizni vlogovi na gra|anite vo 1993, 1994 i 1995 godina ("Slu`ben vesnik na Republika Makedoiija" broj 31/93 i 70/94), Zakonot za privremeni merki za regulirawe na obvrskite po deponirano devizno {tedewe na NBU za 1991 godina ("Slu`ben list na SFRJ" broj 96/91) i Odlukata za uslovite i na~inot na davawe kratkoro~ni krediti na bankite vo prvoto trimese~je na 1992 godina vrz osnova na definitivna proda`ba na deponiranoto devizno {tedewe na gra|anite i na efektivno prodadeni devizi na gra|anite ("Slu`ben list na SFRJ" broj 6/92 i 7/92).

Bankite }e gi otstranat od svoeto knigovodstvo i isplatite od deviznite {tedni vlogovi koi }e gi izvr{at so sredstva obezbedeni od Buxetot na Republika Makedonija vo periodot od 1 januari 1995 godina do vleguvaweto vo sila na ovoj zakon.

Isplatite {to }e gi izvr{at bankite vo periodot od 1 januari 1995 godina do vleguvaweto vo sila na ovoj zakon od sopstveni sredstva, bankite }e gi iska`uvaat vo svoeto knigovodstvo kako pobaruvawe od dr`avata na na~in utvrden so stav 2 na ovoj ~len.

^len 5

Bankite }e vospostavat posebna evidencija na deviznite {tedni vlogovi i istite }e gi servisiraat vo ime i za smetka na Republika Makedonija.

Po isklu~ok od stav 1 na ovoj ~len, servisiraweto, vo ime i za smetka na Republika Makedonija, na deviznite {tedni vlogovi koi se vodat kaj:

- Bankata za nadvore{na trgovija A.D. Skopje, }e gi vr{i Makedonska banka A.D. Skopje;

- JIK banka - Belgrad - Delovna edinica - Skopje i JIK banka - Belgrad - Delovna edinica - Bitola, }e go vr{i Izvozna i kreditna banka A.D. Skopje i

- Invest banka - Belgrad - Delovna edinica -Skopje, }e go vr{i Invest banka A.D. Skopje.

Dokolku po vleguvawe vo sila na ovoj zakon, zaradi prestanok so rabota, nekoja od bankite ne e vo sostojba da gi servisira deviznite {tedni vlogovi, Vladata na Republika Makedonija }e opredeli banka koja }e vr{i servisirawe na deviznite {tedni vlogovi.

^len 6

Ministerot za finansii i bankite od ~len 5 na ovoj zakon sklu~uvaat dogovor za regulirawe na na~inot i uslovite pod koi }e gi servisiraat deviznite {tedni vlogovi.

^len 7

Republika Makedonija od bilansite na bankite gi prezema pobaruvawata i obvrskite nastanati po koristeni stranski krediti od Pariskiot klub na doveriteli (krediti odobreni od stranski vladi i vladini agencii) ~ii krajni korisnici se pretprijatijata od Republika Makedonija, so sostojba na 31 dekemvri 1994 godina, vo vkupna vrednost od 261,61 milioni SAD dolari, i toa:

- Stopanska banka A.D. Skopje vo iznos od 226,21 milioni SAD dolari;

- Bankata za nadvore{na trgovija A.D. Skopje vo iznos od 31,67 milioni SAD dolari i

- Makedonska banka A.D. Skopje vo iznos od 3,73 milioni SAD dolari.

Vo iznosot od stav 1 na ovoj ~len se sodr`ani obvrskite i korespodentskiot iznos na pobaruvawata vrz osnova na glavninata i kamatata po tie krediti.

^len 8

Vo iznosite od ~len 7 na ovoj zakon e vklu~en i delot od obvrskite po prezemenite krediti od porane{na SFRJ soglasno so Zakonot za prezemawe na obvrskite na Federacijata po opredeleni stranski krediti i za zadol`uvaweto na Narodna banka na Jugoslavija vo stranstvo za smetka na Federacijata vo 1990 godina ("Slu`ben list na SFRJ" broj 83/89).

Pobaruvawata na Republika Makedonija za prezemenite obvrski od stav 1 na ovoj ~len imaat status na vlog na Republika Makedonija vo vrednosta na pretprijatieto, vo soglasnost so ~len 7 stav 2 od Zakonot za transformacija na pretprijatijata so op{testven kapital ("Slu`ben vesnik na Republika Makedonija" broj 38/93 i 48/93).

^len 9

Pla}aweto na obvrskite od ~lenovite 7 i 8 na ovoj zakon }e se vr{i od sredstvata na Buxetot na Republika Makedonija.

^len 10

Bankite se dol`ni servisiraweto na obvrskite po kreditite od ~len 7 na ovoj zakon da go vr{at spored uslovite i na na~in {to }e gi opredeli Agencijata za sanacija na banka (vo natamo{niot tekst: Agencija).

Za uslovite i na~inot pod koi }e se vr{at pla}awata po kreditite od ~len 7 na ovoj zakon, vo delot za Bankata za nadvore{na trgovija A.D. Skopje, Agencijata }e sklu~i dogovor so edna od komercijalnite banki.

^len 11

Naplatata na pobaruvawata po kreditite od ~lenovite 7 i 8 na ovoj zakon od krajnite korisnici vo ime i za smetka na Republika Makedonija }e ja vr{i Agencijata.

Krajnite korisnici na kreditite se dol`ni da gi namiruvaat svoite obvrski vo rokovite na pristignuvawe i vo ramkite na dogovorenite uslovi so Pariskiot klub na doveriteli.

Po isklu~ok od stav 2 na ovoj ~len, Agencijata mo`e da dogovori predvremena naplata na pobaruvawata so diskont da gi prodava pobaruvawata na treti lica i drugi formi na regulirawe na pobaruvawata pod uslovi {to }e gi utvrdi Upravniot odbor na Agencijata.

^len 12

Naplatenite pobaruvawa spored ~len 11 na ovoj zakon se prihod na Buxetot na Republika Makedonija.

^len 13

Pobaruvawata i obvrskite po kreditite od Pariskiot klub na doveriteli, bankite gi otstranuvaat od svoite bilansi od 1 januari 1995 godina, a spored sostojbata utvrdena na 31 dekemvri 1994 godina i gi prika`uvaat vo posebna evidencija.

Bankite se dol`ni na Agencijata da i gi prenesat site prava i vrz instrumentite na obezbeduvawe na pobaruvawata po kreditite od stav 1 na ovoj ~len.

^len 14

Republika Makedonija }e gi prezeme za pla}awe i obvrskite sprema Pariskiot klub na doveriteli vo visina od 5,4% od neraspredeleniot dolg po krajni korisnici, koristen od organi na porane{na SFRJ, koj }e bide dogovoren so Pariskiot klub na doveriteli.

^len 15

Pobaruvawata na Republika Makedonija za prezemenite obvrski od stav 1 na ovoj ~len imaat status na vlog na Republika Makedonija vo vrednosta na pretprijatieto, vo soglasnost so ~len 7 stav 2 od Zakonot za transformacija na pretprijatijata so op{testven kapital ("Slu`ben vesnik na Republika Makedonija" broj 38/93 i 48/93).

^len 16

Obvrskite i pobaruvawata vrz osnova na glavnina i kamata za kreditite odobreni od Pariskiot klub na doveriteli kade {to Stopanska banka A.D. Skopje e nositel, odnosno agent pla}a~ za krajni korisnici so sedi{te nadvor od Republika Makedonija vo iznos od 28,09 milioni SAD dolari, se otstranuvaat od bilansot i se prika`uvaat vonbilansno kaj Stopanska banka A.D. Skopje.

^len 17

Site drugi pobaruvawa i obvrski po krediti dobieni od stranski kreditori do 30 mart 1992 godina, osven po kreditite dobieni od Pariskiot klub na doveriteli, se otstranuvaat od bilansite so sostojba na 31 oktomvri 1995 godina i se vodat vonbilansno kaj bankite.

^len 18

Se ovlastuva Vladata na Republika Makedonija da pregovara so stranskite kreditori za regulirawe na pobaruvawata i obvrskite po kreditite od ~lenovite 16 i 17 na ovoj zakon.

^len 19

Pokraj sproveduvaweto na procesot na sanacija na del od bankite spored ovoj zakon, rekonstruiraweto na Stopanska banka A.D. Skopje (vo natamo{niot tekst: Banka) opfa}a i:

- utvrduvawe i otstranuvawe na nenaplativite denarski zaemi od bilansot na Bankata;

- poni{tuvawe na akcionerskiot kapital na dol`nicite ~ii obvrski se predmet na regulirawe so ovoj zakon;

- razdeluvawe i privatizirawe na Bankata i

- u~estvo na pretstavnici od Vladata na Republika Makedonija i Narodnata banka vo organite na upravuvawe na Bankata.

^len 20

Nenaplativite denarski pobaruvawa na Bankata so sostojba na 31 dekemvri 1994 godina i nivnoto regulirawe gi utvrduva Narodnata banka so re{enie na guvernerot.

Pod nenaplativi denarski pobaruvawa vo smisla na stav 1 od ovoj ~len se podrazbiraat denarskite plasmani klasificirani vo kategoriite "g" i "d" i del od plasmanite vo kategorijata "v" dokolku se utvrdi deka tie se te{ko naplativi ili nenaplativi.

Vo nenaplativite denarski pobaruvawa od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len se vklu~eni i pobaruvawata na Bankata od pretprijatijata koi soglasno so ~len 7 od Zakonot za prestruktuirawe na del od pretprijatijata koi vo svoeto rabotewe iska`uvaat zagubi ("Slu`ben vesnik na Republika Makedonija" broj 2/95) se pretvoraat vo vlog vo tie pretprijatija.

Utvrdeniot iznos na nenaplativite pobaruvawa od stav 1 na ovoj ~len se namaluva za:

- iznosot na akcionerskiot kapital na dol`nicite ~ii obvrski se predmet na regulirawe so ovoj zakon;

- iznosot na selektivnite krediti na Narodnata banka kaj Bankata i

- soodvetniot del od rezervaciite na Bankata spored godi{nata presmetka za 1994 godina.

Ostatokot od nenaplativite denarski pobaruvawa vo koj e vklu~en i iznosot na nenaplativite denarski pobaruvawa koi se pokrieni so selektivnite krediti od stav 4 alineja 2 na ovoj ~len, se prenesuva na Agencijata.

Pri prenosot na ostatokot od nenaplativite pobaruvawa od stav 4 na ovoj ~len na Agencijata i se prenesuvaat i site prava vrz instrumentite za obezbeduvawe na ovie nenaplativi pobaruvawa.

Pod dol`nici ~ii obvrski se predmet na regulirawe so ovoj zakon se podrazbiraat pravni ili fizi~ki lica i nivnite kapitalno povrzani lica ~ii obvrski sprema Bankata se prenesuvaat vo Agencijata.

^len 21

Naplatata na denarskite pobaruvawa od ~len 20 stav 5 na ovoj zakon ja vr{i Agencijata.

Pri naplatata na pobaruvawata od stav 1 na ovoj ~len, Agencijata mo`e da dogovori predvremena naplata so diskont, da gi prodava pobaruvawata na treti lica i drugi formi na regulirawe na pobaruvawata, pod uslovi {to }e gi utvrdi Upravniot odbor na Agencijata.

Naplatenite pobaruvawa od stav 1 na ovoj ~len se prihod na Buxetot na Republika Makedonija.

Dokumentacijata za denarskite plasmani od stav 1 na ovoj ~len se ~uva vo Bankata. Na~inot na ~uvawe i koristewe na dokumentacijata, kako i vr{eweto na administrativno-evidenciskite aktivnosti vo vrska so toa, }e se uredi so poseben dogovor me|u Agencijata i Bankata.

^len 22

Edna ili pove}e filijali na Bankata koi pretstavuvaat okolu 10% od bilansot na Bankata }e se izdvoi vo samostojna banka i }e se privatizira taka {to akcionerskiot kapital vo privatna sopstvenost da iznesuva najmalku 51% od vkupniot kapital na izdvoenata banka.

Formiraweto na samostojni banki spored stav 1 na ovoj ~len }e se vr{i spored slednive kriteriumi:

- da ima ~ist i kompleten bilans na sostojba so celosno identifikuvan akcionerski kapital (aktiva i pasiva);

- da ima akcionerski kapital od najmalku 9 milioni DEM vo denarska protivvrednost po kursot na Narodnata banka;

- da ima vkupna aktiva vo bilansot na sostojba vo iznos nad 40 milioni DEM vo denarska protivvrednost po kursot na Narodnata banka;

- da e likvidna, da ima pozitiven priliv na gotovi sredstva i rentabnlni bilansni i vonbilansni operacii;

- da ima kompetentno rakovodstvo, adekvatno knigovodstvo, tehni~ka opremenost i zadovolitelen upravuva~ki informativen sistem;

- da ima jasen razvoen potencijal;

- da ima drugi banki, filijali ili ekspozituri na druga banka vo nejziniot region i

-da e podgotvena i sposobna da privle~e dopolnitelen kapital vo prvata godina na nejzinoto samostojno rabotewe.

Dokolku po namaluvaweto na iznosot na nenaplativite pobaruvawa spored ~len 20 na ovoj zakon i izdvojuvaweto od stav 1 na ovoj ~len, bilansot na Bankata i natamu e pogolem od 1,8 pati od bilansot na vtorata po golemina banka vo Republika Makedonija, }e se izvr{i natamo{no izdvojuvawe na del ili delovi od bankata kako samostojni banki, spored kriteriumite od stav 2 na ovoj ~len.

Vrz osnova na kriteriumite od stav 2 na ovoj ~len i vo soglasnost so postojnite propisi, Narodnata banka }e ja sprovede postapkata za izdvojuvawe na del od Bankata i negovo transformirawe vo samostojni banki.

^len 23

Ostatokot od Bankata, po izdvojuvawe na del ili delovi kako samostojni banki }e se privatizira taka {to najmalku 51% od nejziniot akcionerski kapital }e bide sopstvenost na privatni investitori.

Pod privatni investitori vo smisla na stav 1 na ovoj ~len, se podrazbiraat fizi~ki i pravni lica so mnozinstvo na privatna sopstvenost (51% od osnova~kiot kapital).

^len 24

Vo postapkata na rekonstruirawe na Bankata vo upravniot odbor na Bankata, ~lenuvaat dvajca pretstavnici imenuvani od Vladata na Republika Makedonija i eden pretstavnik imenuvan od Narodnata banka.

^lenovite na upravniot odbor imenuvani od Vladata na Republika Makedonija imaat pravo na 51% od vkupniot broj glasovi pri odlu~uvavweto.

Odlu~uvaweto vo upravniot odbor na Bankata vrz osnova na sopstvenosta vrz akciite vo osnova~kiot kapital na Bankata }e se vospostavi povtorno so odluka na Vladata na Republika Makedonija.

Odlukata od stav 3 na ovoj ~len Vladata na Republika Makedonija }e ja donese vrz osnova na izve{tajot na Narodnata banka za zavr{uvawe na sproveduvaweto na postapkata za rekonstruirawe na Bankata, a najdocna vo rok od edna godina od vleguvaweto vo sila na ovoj zakon.

^len 25

Vo postapkata na rekonstruirawe na Bankata, a do konstituiraweto na upravniot odbor na Bankata, guvernerot na Narodnata banka, pokraj merkite predvideni vo postojnite propisi, mo`e da í nalo`i na Bankata prezemawe i na slednive merki:

- da izvr{i odredeni statusni izmeni;

- da izvr{i proda`ba na odredeni nejzini delovi i osnovni sredstva i

- da gi prodade akciite steknati vrz osnova na kapitalni vlo`uvawa vo drugi pravni lica.

Pokraj merkite od stav 1 na ovoj ~len, guvernerot na Narodnata banka mo`e da prezeme i drugi merki zaradi efikasno zavr{uvawe na procesot na rekonstruirawe na Bankata.

^len 26

Agencijata, vo ime i za smetka na Republika Makedonija, izdava obvrznici vo vkupen iznos do 7.100.000 000 denari za:

- sanacija i rekonstruirawe na Bankata vo iznos do 6.000.000.000,00 denari i

- nadomestuvawe na selektivnite krediti na Narodnata banka {to se prebivaat so iznosot na del od nenaplativite pobaruvawa kaj Bankata vo iznos do 1.100.000.000 denari.

^len 27

Obvrskite od obvrznicite po ovoj zakon zastaruvaat vo rok od edna godina od denot na pristignuvaweto na naplatata.

^len 28

Rabotite za izdavaweto, evidencijata, presmetuvaweto na anuitetite i otplatuvaweto na glavninata i kamatata, vo ime i za smetka na Republika Makedonija, go vr{i Agencijata.

^len 29

Sodr`inata, formata, tekstot, pravoto na prenos, sudskata za{tita na naplatata na glavninata i kamatata i mo`nostite za zamena so drugi hartii od vrednost, na obvrznicite po ovoj zakon, gi propi{uva i utvrduva Agencijata.

A. Obvrznici za Bankata

^len 30

Obvrznicite glasat na donositel.

^len 31

Obvrznicite se izdavaat vo apoeni od 100.000, 500.000 i 1.000.000 denari.

^len 32

Na nominalniot iznos na obvrznicata se presmetuva kamata vo visina na eskontnata stapka na Narodnata banka.

^len 33

Otplatata na glavninata }e se vr{i vo rok od 15 godini, vo ednakvi godi{ni rati, vrz osnova na kuponi {to gi sodr`i obvrznicata, a koi pristignuvaat za otplata na 1 april sekoja godina, po~nuvaj}i od 1 april 1996 godina.

Kamatata na obvrznicite se presmetuva i isplatuva mese~no vrz osnova na kuponi najdocna do 5. vo mesecot po~nuvaj}i od 1 april 1995 godina.

Otplatata na obvrskite od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len }e se vr{i od sredstvata na Buxetot na Republika Makedonija.

B. Obvrznici za Narodnata banka

^len 34

Obvrznicata glasi na ime.

^len 35

Obvrznicata se izdava vo apoeni od 1.100.000.000 denari.

^len 36

Na nominalniot iznos na obvrznicata ne se presmetuva kamata.

^len 37

Otplatata na glavninata }e se izvr{i na 1 april 2020 godina.

Otplatata na obvrznicata od stav 1 na ovoj ~len }e se izvr{i od sredstvata na Buxetot na Republika Makedonija.

^len 38

Nepridr`uvaweto na bankite kon odredbite na ovoj zakon pretstavuva rabotewe na bankite sprotivno na merkite na monetarno-kreditnata politika koe povlekuva prezemawe merki soglasno so ~len 94 stav 1 to~ka 3) od Zakonot za Narodnata banka na Republika Makedonija.

^len 39

So pari~na kazna od 150 do 200 plati }e se kazni za stopanski prestap banka koja ne se pridr`uva kon ~lenovite 4, 5, 10, 13, 20 i 21 na ovoj zakon.

So pari~na kazna od pet do deset plati }e se kazni i odgovornoto lice vo bankata koe }e napravi stopanski prestap od stav 1 na ovoj ~len.

Odgovornoto lice vo bankata pravosilno osuden za stopanski prestap od stav 1 na ovoj ~len vo rok od dve godini od denot na pravosilnosta na presudata, ne smee da vr{i rakovodni funkcii vo banka.

^len 40

Zaradi spre~uvawe na sozdavawe rizi~ni plasmani kaj bankite Narodnata banka gi propi{uva pobliskite uslovi za primena na ~len 27 od Zakonot za bankite i {tedilnicite.

^len 41

Za sproveduvawe na ovoj zakon, po potreba, ministerot za finansii i guvernerot na Narodnata banka }e donesat pobliski propisi.

^len 42

Ovoj zakon vleguva vo sila so denot na objavuvaweto vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".