Voen rok vo JNA, o{tetuvawa, Nadomest na {teta

64-A. Republika Makedonija e pasivno letigimirana vo sporot za nadomestuvawe na {teta {to ja pretrpelo lice vo vreme na slu`ewe na voeniot rok vo JNA, koe kako dr`avjanin na RM bil ispraten na slu`ewe na toj voen rok.

O d o b r a z l o ` e n i e t o:

Od izvedenite dokazi poniskite sudovi utvrdile deka tu`itelot slu`el voen rok vo porane{nata JNA vo gradot B. Pri slu`eweto na voeniot rok toj pretrpel te{ki telesni povredi i bil oglasen za 100% invalid poradi zdobieni povredi. Osnovniot sud vo B. donel presuda so koja ja zadol`il Dr`avata SFRJ da mu nadomesti materijalna i nematerijalna {teta, kako i da mu ispla}a pari~na renta smetano od 30 juni 1989 godina navamu pa vo idnina vo iznos od po 1.500.000 toga{ni dinari. Po osamostojuvaweto na Republika Makedonija pla}aweto na rentata prestanalo. Tu`itelot se steknal so svojstvo na mirnovremen voen invalid i so pravo na primawe na li~na mese~na invalidnina. Kako nesposoben za rabota tu`itelot `ivee so svoeto semejstvo, vo koe pokraj bra~nata drugarka ima i dve maloletni deca, bez sopstven nedvi`en imot i bez mo`nost, poradi invaliditetot, da ostvaruva so trud soodvetni prihodi.

Pri iznesenta sostojba, po nao|awe na Vrhovniot sud na Republika Makedonija, so pobivanata i prvostepenata presuda, poniskite sudovi ne storile su{testveni povredi na odredbite od ZPP i pravilno go primenile materijalnoto pravo.

Vo redovnata postapka, a i sega vo revizijata, tu`enata Republika Makedonija preku svojot polnomo{nik istaknuva deka taane e pasivno legitimirana vo sporot , bidej}i ne e praven sledbenik na porane{nata SFRJ ili poto~no nitu Ministerstvtoto za odbrana nitu Armijata na RM- ne se pravni sledbenici na porane{nata JNA, tuku praven sledbenik na JNA e sega JA na sega{nata SRJ , pa so neuva`uvawe na prigovorot za nepostoewe na pasivna legitimacija na strana na tu`enata, bila storena su{testvena povreda na odredbite na ZPP, a so toa i pogre{no bilo primeneto materijalnoto pravo.

Po nao|aweto na Vrhovniot sud na Republika Makedonija, ovie navodi od revizijata ne se osnovani. Od ustavno-pravniot kontinuitet na Makedonskata dr`ava kako suverena Republika vo Federativna Jugoslavija, proklamiran vo preambulata na Ustavot na Republika Makedonija, proizleguva deka Republika Makedonija ne mo`e da izbegne opredeleni obvrski ostaveni od porane{na SFRJ, kako dr`ava vo ~ij sostav postoe{e Makedonija kako Republika , a koi po svojata priroda i sodr`ina opfa}aat prava i interesi na gra|anite, posebno gra|anite koi se dr`avjani na Republika Makedonija.

Vo slu~ajov nesporno e deka tu`itelot e dr`avjanin na Republika Makedonija, a vo vreme koga bil upaten da slu`i voen rok odnosno voena obvrska, upatuvaweto e storeno od nadle`niot organ koj postoel na teritorijata na Republika Makedonija, pa pri sostojba da porane{nata JNA svojata funkcija na odbrana ja vr{e{e i na teritorijata na Makedonija kako Republika vo porane{niot sostav na SFRJ, po nao|awe na ovoj sud , ne se osnovani navodite od revizijata za nepostoewe na pasivna legitimacija na strana na tu`enata vo odnos na nejzinata obvrska da mu nadomesti {teta na tu`eniot so zgolemuvawe na mese~nata renta poradi promeneti okolnosti. Pravoto na renta na tu`itelot prema porane{nata SFRJ kako tu`ena so ponapred citiranata presuda e vospostveno, obvrskata na porane{nata SFRJ so istata presuda e vospostavena za pla}awe na renta na tu`itelot, taka {to baraweto na tu`itelot tu`enata da prodol`i so pla}awe na renta e i logi~no so ogled na toa {to tu`itelot kako dr`avjanin na tu`enata i porano, i sega, bil ispraten na slu`ewe na voeniot rok odnosno voena obvrska, na koja spored zakonot e obvrzan , taka {to i pravilen e zaklu~okot na poniskite sudovi, vo pobivanata i prvostepenata presuda, deka tu`enata e vo obvrska da mu ja pla}a rentata na tu`itelot vo visina koja ne bila osporena. Takvoto barawe na tu`itelot, kako {to pravilno smetaat poniskite sudovi, e vo soglasnost so odredbata od ~len 196 od Zakonot za obligacionite odnosi, koj soglasno ~len 5 od Ustavniot zakon za sproveduvawe na Ustavot na RM, se primenuva kako republi~ki propis, a spored koja odredba sudot mo`e na barawe na o{tetniot za idnina da ja zgolemi rentata , a mo`e na barawe na {tetnikot da ja namali ili ukine, ako zna~itelno se promenat okolnostite {to sudot gi imal predvid pri donesuvawe na porane{nite odluki. I najposle, tu`enata e pasivno legitimirana vo slu~ajov po odredbata od ~len 4 od Ustavniot zakon za sproveduvawe na Ustavot na Republika Makedonija kade {to e re~eno deka- Republika Makedonija kako ramnopraven praven naslednik na SFRJ so drugite republiki prevzema prava i obvrski nastanati od sozdavaweto na SFRJ, a fakt e deka SFRJ kako dr`ava be{e sostavena od pove}e republiki, kako i tu`enata, so svoja dr`avnost.

Presuda na Vrhovniot sud na Republika Makedonija Rev.br.698/93 od 2.11.1993 godina.