64. Ako po vina na liceto vo
raboten odnos kaj prireduva~ot na igra na sre}a ili na negoviot polnomo{nik,
potvrdata za uplata na u~esnikot vo igrata loto ne e primena vo opredeleno
vreme vo trezorot na prireduva~ot na
igra na sre}a, u~esnikot vo igrata loto
ima pravo na nadomestuvawe na {tetata vo viso~ina na izgubenata dobivka.
Okolnosta {to prireduva~ot
na igra na sre}a vo negovite pravila
kako op{ti uslovi na dogovorot za vakov slu~aj, ja isklu~il svojata odgovornost za nadomest na {tetata,
ne proizveduva pravno dejstvo.
O d o b r a z l o ` e n i e t o:
Prvostepeniot sud go odbil tu`benoto barawe povikuvaj}i se na odredbite od ~len 4 od Zakonot za igrite na sre}a i za zabavnite igri na avtomati, kako i na odredbite od ~len 2, 18 i 19 od Pravilata na Loto, na koi odredbi se povikuva i vtorostepeniot sud odbivaj}i ja `albata na tu`itelite, kako i na odredbata od ~len 39 to~ka 2 od Pravilata na Loto, spored koja organizacijata ne snosi odgovornost ako kuponite ne pristignale navremeno ili voop{to ne stignale vo organizacijata poradi propusti na zastapnikot-ovlastenoto lice za priem na uplatata.
Po misleweto na Vrhovniot sud na Republika Makedonija, vakvoto pravno stojali{te na prvostepeniot i na vtorostepeniot sud ne e pravilno, taka {to i dvete presudi se doneseni so pogre{na primena na materijalnoto prvo. Imeno, vidno od spisite po predmetot, tu`bata na tu`itelot e podnesena po osnov na nadomestuvawe na pri~ineta {teta, pa sudovite trebalo da ispituvaat fakti i okolnosti koi se od zna~ewe za osnovanosta odnosno neosnovanosta na takvoto tu`beno barawe. Vo slu~ajov nesporno e, {to proizleguva i od odgovorot na tu`bata na polnomo{nikot na tu`enata Lotarija, deka tiketot {to go uplatile tu`itelite ne stignal vo trezorot na tu`enata poradi propust na prodava~kata, koja gi naplatuvala tie tiketi vo prostoriite na tu`enata za uplata na tiketi. Zna~i, vo slu~ajov sudovite trebalo da ispituvaat dali se ispolneti uslovite za odgovornost za pri~ineta {teta storena vo raboten odnos, koi se propi{ani so odredbite od ~len 170 od Zakonot za obligacionite odnosi. Imeno, so odredbata od stav 1 od toj ~len, propi{ano e deka za {tetata koja rabotnik vo rabotata ili vo vrska so rabotata }e mu ja pri~ini na treto lice odgovara organizacijata na zdru`eniot trud vo koja rabotnikot rabotel vo momentot na pri~inuvaweto na {tetata, osven ako doka`e deka rabotnikot vo dadenite okolnosti postapuval taka kako {to trebalo.
Po misleweto na Vrhovniot sud na Republika Makedonija, u~esnikot vo igrata loto odnosno vo druga igra na sre}a, ~ija potvrda za uplata ne e primena vo trezorot na prireduva~ot na igra na sre}a, ima pravo na nadomestuvawe na {tetata vo viso~ina na izgubenata dobivka, kako i nadomest na drugata {teta {to ja pretrpel vo vrska so toa, ako {tetata e pri~ineta so vina na liceto vo raboten odnos kaj prireduva~ot odnosno na polnomo{nikot na prireduva~ot, koj ne e vo raboten odnos kaj nego, bez ogled na stepenot na vinata. Vo takov slu~aj, u~esnikot vo igrata ima pravo da podnese barawe za nadomestuvawe na pri~inetata {teta, a ne barawe za izvr{uvawe na dogovorot koj se sklu~uva so uplata na tiketot. Vo vakvi slu~aevi isklu~uvaweto na odgovornosta na prireduva~ot na igrata za nadomest na {tetata, vo negovite pravila kako op{ti uslovi na dogovorot, nema pravno dejstvo, dokolku e storeno nadvor od uslovite propi{ani so ~len 265 od ZOO.
{tetata za u~esnikot vo igrata vo visina na dobivkata mo`e da nastane ako potvrdata za uplata ne stigne vo trezorot na prireduva~ot na igrata poradi povedenieto na rabotnikot koj e vo raboten odnos kaj prireduva~ot na igrata,koj odgovara za postapkite na svojot rabotnik vo smisla na odredbite od ~len 170 od Zakonot za obligacionite odnosi. Eventualno odgovornosta na prireduva~ot mo`e da se isklu~i vrz osnova na odredbite od ~len 265 stav 1 i 2 od Zakonot za obligacionite odnosi, no pritoa taa odgovrnost ne mo`e so dogovorot odnapred da se isklu~i za namera ili krajno nevnimanie, odnosno sudot mo`e, po barawe od zainteresiranata dogovorna strana da ja poni{ti i dogovornata odredba za isklu~uvawe na odgovornost za obi~no nevnimanie, ako takvata spogodba proizlegla od monopolskata polo`ba na dol`nikot, ili voop{to od neramnopravniot odnos na dogovornite strani.
Blagovremenosta na prigovorot na u~esnikot na igrata na sre}a i negovoto vlijanie vrz osnovanosta na baraweto za nadomestuvaweto na {tetata, treba da se ceni vrz osnova na odredbite od pravilata na konkretnata igra, vo slu~ajov, od Pravilata na Loto, pa vo taa smisla da se ocenuva dali komisijata na tu`enata Lotarija, mo`ela prigovorot na tu`itelot da go uva`i i dokolku toj bil navremeno podnesen. Imeno, soglasno ~len 4 od Pravilata, u~esnik vo loto e lice koe poseduva potvrda za uplaten iznos za u~estvo vo loto, pod uslov, snimka na del od liv~eto na mikro-film ili del od liv~eto navremeno da e deponiran vo eden od trezorite na organizacijata. Soglasno ~len 39 stav 2 od tie pravila, organizacijata ne snosi odgovornost ako kuponite ne pristignale navremeno ili op{to ne stignale vo organizacijata poradi propusti na zastapnikot-ovlastenoto lice za priem na uplata.
Ponataka, po misleweto na Vrhovniot sud na Republika Makedonija, prireduva~ot na igrata odgovara i za nadomestuvae na {tetata na u~esnikot koga }e se ostvari neizvesniot fakt, a potvrdata za uplatata ne e primena vo trezorot na prireduva~ot po vina na liceto koe ne e vo raboten odnos so prireduva~ot, tuku za nego vr{i raboti spored poseben dogovor. Imeno, spored istiot princip, kako i za svojot rabotnik vo raboten odnos, prireduva~ot odgovara i za svojot polnomo{nik koga sam go izbral.
So ogled na gornoto, a imaj}i predvid deka i prvostepeniot i vtorostepeniot sud ovoj imoten spor ne go re{avale spored odredbite na materijalnoto pravo koi se odnesuvaat na nadomestuvawe na pri~inetata {teta, i dvete presudi se doneseni so pogre{na primena na materijalnoto pravo (~len 356 od ZPP). Me|utoa, bidej}i poradi pogre{nata primena na materijalnoto pravo, fakti~kata sostojba e necelosno utvrdena, i poradi toa nema uslovi za preina~uvawe na pobivanata presuda, soglasno ~len 395 stav 2 od ZPP, Vrhovniot sud na Republika Makedonija vo celost gi ukina i prvostepenata i vtorostepenata presuda i predmetot go vra}a na povtorno sudewe na prvostepeniot sud.
Pri povtornoto sudewe, prvostepeniot sud }e gi ima predvid uka`uvawata od ova re{enie, a posebno dali rabotnikot na tu`enata pri priemot na uplatata na tiketite i dostavuvaweto na tie tiketi do trezorot na tu`enata, vo dadenite okolnosti postapuval onaka kako {to trebalo odnosno dali odgovornosta na tu`enata vo pravilata za loto e isklu~ena soobrazno so odredbite od ~len 265 stav 1 od Zakonot za obligacionite odnosi, kako i za toa dali soglasno pravilata za loto, navremenosta na prigovorot na tu`itelite kako u~esnici vo igrata loto bi imalo nekakvo vlijanie vrz odlukata na komisijata koja ja cenela osnovanosta odnosno neosnovanosta na prigovorite na u~esnicite vo taa igra.
Po odnos na visinata na dobivkata {to u~esnicite odnosno tu`itelite bi ja dobile ako nivniot tiket bil pravilno trezoriran, treba da se ocenuva koj iznos tu`itelite bi go dobile kako dobivka, imaj}i predvid deka so u~estvoto i na nivniot tiket vo vkupniot fond na dobivkata so toj broj na pogodoci, brojot na u~esnicite {to imale dobivka bi se zgolemile u{te za eden.
Po odnos na tu`benoto barawe za nadomestuvawe na tro{ocite {to tu`itelite gi napravile po izvlekuvaweto na brojkite, ~estej}i gi rodninite i prijatelite i kupuvaj}i darovi, prvostepeniot sud treba da ceni dali za tu`enata postoi obvrska takvite tro{oci odnosno izdatoci da gi nadomesti po osnov nadomestuvaweto na pri~inetata {teta, duri i vo slu~aj tu`itelite da imaat pravo na nadomestuvawe na pri~inetata {teta za neisplatenata dobivka poradi propustot na rabotnikot odnosno polnomo{nikot na tu`enata Lotarija.
Re{enie na Vrhovniot
sud na Republika Makedonija Rev.br.11/93 od 11.05.1993 godina.